Konstytucja Szwajcarii

Zgromadzenie Federalne Konfederacji Szwajcarskiej, po zaznajomieniu się z orędziem Rady Federalnej z dnia 20 listopada 1996 r., uchwala: 1)

KONSTYTUCJĘ FEDERALNĄ KONFEDERACJI SZWAJCARSKIEJ z 18 kwietnia 1999 r. 2)

Preambuła
Tytuł I.    (art.1 – 6) POSTANOWIENIA OGÓLNE
Tytuł II.   (art.7 – 41) PRAWA PODSTAWOWE, PRAWA OBYWATELSKIE I CELE SOCJALNE
Tytuł III.  (art.42 – 135) FEDERACJA, KANTONY I GMINY
Tytuł IV.   (art.136 – 142) NARÓD I KANTONY
Tytuł V.    (art.143 – 191) WŁADZE FEDERALNE
Tytuł VI.   (art.192 – 196) ZMIANA KONSTYTUCJI FEDERALNEJ I PRZEPISY PRZEJŚCIOWE

Preambuła 

W imię Boga Wszechmogącego!
Szwajcarski naród i kantony,
w poczuciu odpowiedzialności wobec Dzieła Stworzenia,
w dążeniu do odnowienia Federacji, przez wzmocnienie wolności i demokracji, niezawisłości i pokoju, w duchu solidarności i otwartości wobec świata, 
zdecydowani żyć w jedności, we wzajemnej życzliwości i poszanowaniu ich różnorodności,
świadomi wspólnych osiągnięć i odpowiedzialności wobec przyszłych pokoleń, 
pewni, że wolny jest tylko ten, kto korzysta ze swej wolności i że siłę narodu mierzy się dobrem słabych, 
ustanawiają niniejszą Konstytucję: 3)


1) BBl 1997 I 1 [„Bundesblatt der Schweizerischen Eidgenossenschaft” – Federalny Dziennik Ustaw]

2) Data przyjęcia Konstytucji Federalnej przez naród i kantony (przyp.tłum.)

3) Podstawę niniejszego przekładu stanowił tekst konstytucji w języku niemieckim Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft vom …uchwalony przez obie izby Zgromadzenia Federalnego w dniu 18 grudnia 1998 r. , ogłoszony jako „Bundesbeschluss ü ber eine neue Bundesverfassung vom 18. dezember 1998” i przedstawiony narodowi i kantonom pod głosowanie. W pracach nad niniejszym przekładem posiłkowo korzystano z tekstów konstytucji w równoprawnych językach francuskiem i włoskim, ogłoszonych również w formie uchwały federalnej z 18 grudnia 1998 r. (przyp. red.).

Powrót do spisu treści

Tytuł 1
POSTANOWIENIA OGÓLNE

Artykuł 1
Konfederacja Szwajcarska

Naród szwajcarski i kantony Zurych, Berno, Lucerna, Uri, Szwyz, Obwalden i Nidwalden, Glarus, Zug, Freiburg, Solura, Bazylea-miasto i Bazylea-okręg, 4) Szafuza, Appenzell-Ausserrhoden i Appenzell-Innerrhoden, St. Gallen, Gryzonia, Argowia, Turgowia, Tessin, Waadt, Wallis, Neuenburg, Genewa i Jura tworzą Konfederację Szwajcarską. 

Artykuł 2 
Cel

  1. Konfederacja Szwajcarska chroni wolność i prawa narodu oraz strzeże niezawisłości i bezpieczeństwa kraju.
  2. Wspiera ogólny dobrobyt, trwały rozwój, wewnętrzną spoistość oraz kulturalną różnorodność kraju.
  3. Troszczy się o jak największą równość szans obywatelek i obywateli.
  4. Angażuje się na rzecz trwałego zachowania naturalnych warunków życia oraz pokojowego i sprawiedliwego międzynarodowego porządku. 

Artykuł 3
Kantony

Kantony są suwerenne, o ile ich suwerenność nie została ograniczona przez Konstytucję Federalną; wykonują te wszystkie prawa, które nie zostały przekazane Federacji. 

Artykuł 4
Języki narodowe

Językami narodowymi są niemiecki, francuski, włoski i retoromański.

Artykuł 5
Zasady praworządnego działania państwa

  1. 1. Podstawę i granicę działalności państwowej stanowi prawo
  2. Działalność państwa leży w interesie publicznym i jest proporcjonalna do celu.
  3. Organy państwowe i osoby prywatne działają w dobrej wierze. 5)
  4. Federacja i kantony przestrzegają prawa międzynarodowego.

Artykuł 6
Odpowiedzialność osobista i społeczna

Każdy ponosi odpowiedzialność za siebie i przyczynia się wedle własnych sił do wykonywania zadań państwa i społeczeństwa. 


4) W tekście niem. stanowiącym podstawę przekładu: „Landschaft” – oznacza: kraj, prowincję, okolicę; w tekście franc. „campagne” – otwarte pole, wieś (przyp. tłum.). 

5) W tekście niem. stanowiącym podstawę przekładu: „handeln nach Treu und Glauben”; w tekście franc.: ” conforme aus ré gles de la bonne foi”; w tekście wł.: „il principio della buona fede”. (przyp.tłum.).

Powrót do spisu treści

Tytuł 2
PRAWA PODSTAWOWE, PRAWA OBYWATELSKIE I CELE SOCJALNE

ROZDZIAŁ 1
PRAWA PODSTAWOWE 

Artykuł 7
Godność człowieka

Godność człowieka należy szanować i chronić.

Artykuł 8
Równość wobec prawa 

  1. Wszyscy są równi wobec prawa.
  2. Nikt nie może być dyskryminowany, zwłaszcza ze względu na pochodzenie, rasę, płeć, wiek, język, pozycję społeczną, sposób życia, religijne, światopoglądowe bądź polityczne przekonania albo z powodu ograniczenia jego fizycznej, umysłowej czy psychicznej sprawności.
  3. Mężczyzna i kobieta są równouprawnieni. Ustawa troszczy się o ich prawne i rzeczywiste równouprawnienie, przede wszystkim w rodzinie, w kształceniu i w pracy. Mężczyzna i kobieta mają prawo do równego wynagrodzenia za taką samą pracę. 
  4. Ustawa określi środki na wyeliminowanie pokrzywdzenia osób niepełnosprawnych.

Artykuł 9
Ochrona przed samowolą i przestrzeganie dobrej wiary

Każdy ma prawo do traktowania go przez państwowe organy bez arbitralności i w dobrej wierze.

Artykuł 10
Prawo do życia i wolności osobistej

  1. Każdy człowiek ma prawo do życia. Kara śmierci jest zakazana. 
  2. Każdy człowiek ma prawo do wolności osobistej, a zwłaszcza do fizycznej i psychicznej nietykalności i swobody przemieszczania się. 
  3. Tortury oraz wszelkie inne tego rodzaju okrutne, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie są zakazane. 

Artykuł 11
Ochrona dzieci i młodzieży 

  1. Dzieci i młodzież mają prawo do szczególnej ochrony ich nietykalności i popierania ich rozwoju.
  2. Swoje prawa wykonują w zakresie swej zdolności do samodzielnego rozeznania.

Artykuł 12
Prawo do pomocy w trudnych sytuacjach 

Kto popada w trudną sytuację i nie jest w stanie zatroszczyć się o siebie, ma prawo do pomocy i opieki oraz do środków, które są niezbędne do zapewnienia egzystencji godnej człowieka

Artykuł 13
Ochrona życia prywatnego

  1. Każdy ma prawo do poszanowania jego prywatnego i rodzinnego życia, mieszkania oraz korespondencji i telekomunikowania się.
  2. Każdy ma prawo do ochrony przed nadużyciem jego danych osobowych. 

Artykuł 14
Prawo do małżeństwa i rodziny

Gwarantuje się prawo do małżeństwa i rodziny. 

Artykuł 15
Wolność sumienia i wyznania 

  1. Gwarantuje się wolność sumienia i wyznania.
  2. Każdy ma prawo swobodnie wybierać swoją religię i swoje przekonania światopoglądowe i wyznawać je indywidualnie lub wspólnie z innymi.
  3. Każdy ma prawo wstępowania lub należenia do wspólnoty wyznaniowej i pobierania nauczania religijnego.
  4. Nikt nie może być zmuszany do wstąpienia lub należenia do wspólnoty wyznaniowej, do wykonywania praktyk religijnych i pobierania nauczania religijnego. 

Artykuł 16
Wolność poglądów i informacji

  1. Gwarantuje się wolność poglądów i informacji.
  2. Każdy ma prawo swoje poglądy swobodnie kształtować oraz bez przeszkód je wyrażać i rozpowszechniać. 
  3. Każdy ma prawo swobodnie otrzymywać informacje, pozyskiwać je z powszechnie dostępnych źródeł oraz rozpowszechniać. 

Artykuł 17
Wolność środków przekazu

  1. Gwarantuje się wolność prasy, radia, telewizji oraz innych form publicznej telekomunikacji w rozpowszechnianiu programów i informacji. 
  2. Cenzura jest zakazana.
  3. Gwarantuje się tajemnicę dziennikarską. 

Artykuł 18
Wolność języka

Gwarantuje się wolność języka.

Artykuł 19
Prawo do podstawowego nauczania 

Gwarantuje się prawo do wystarczającego i bezpłatnego podstawowego nauczania. 

Artykuł 20
Wolność nauki 

Gwarantuje się wolność nauki i badań naukowych. 

Artykuł 21
Wolność twórczości artystycznej 

Gwarantuje się wolność twórczości artystycznej. 

Artykuł 22
Wolność zgromadzania się

  1. Gwarantuje się wolność zgromadzania się.
  2. Każdy ma prawo do organizowania zgromadzeń, uczestniczenia w nich lub powstrzymywania się od nich. 

Artykuł 23
Wolność stowarzyszania się

  1. Gwarantuje się wolność stowarzyszania się.
  2. Każdy ma prawo do tworzenia stowarzyszeń, przystępowania do stowarzyszeń lub należenia do nich oraz uczestniczenia w działalności stowarzyszeń. 
  3. Nikt nie może być zmuszany do wstępowania lub należenia do stowarzyszenia. 

Artykuł 24
Wolność osiedlania się

  1. Szwajcarzy 6) mają prawo osiedlania się w każdym miejscu kraju. 
  2. Mają oni prawo do opuszczenia Szwajcarii lub wjazdu do Szwajcarii. 

Artykuł 25
Ochrona przed wydaleniem, wydaniem, lub przymusowym odstawieniem do granicy 7)

  1. Szwajcarzy nie mogą być wydaleni ze Szwajcarii; mogą być wydani obcym władzom tylko za swoją zgodą.
  2. Uchodźcy nie mogą być wydaleni lub wydani do innego państwa, w którym będą prześladowani.
  3. Nikt nie może być wydalony do państwa, w którym grożą mu tortury lub innego rodzaju okrutne i nieludzkie traktowanie albo ukaranie. 

Artykuł 26
Gwarancja własności

  1. Gwarantuje się własność.
  2. Wywłaszczenia i ograniczenia własności, które dorównują wywłaszczeniu, będą w pełni wynagrodzone.

Artykuł 27
Wolność gospodarcza

  1. Gwarantuje się wolność gospodarczą.
  2. Obejmuje ona w szczególności wolny wybór zawodu oraz swobodny dostęp do działalności zarobkowej w gospodarce prywatnej i jej swobodne wykonywanie. 

Artykuł 28
Prawo koalicji

  1. Pracobiorcy i pracodawcy, jak i ich organizacje, mają prawo dla ochrony swoich interesów łączyć się, tworzyć zrzeszenia, przystępować do nich lub pozostawać poza nimi.
  2. Spory należy w miarę możliwości rozwiązywać w drodze rokowań lub mediacji.
  3. Strajk i lokaut są dopuszczalne, jeżeli dotyczą stosunków pracy i nie pozostają w sprzeczności ze zobowiązaniami do przestrzegania pokoju w czasie obowiązywania zbiorowego układu pracy i negocjacji rozjemczych. 
  4. Ustawa może zabronić strajku określonym kategoriom osób. 

Artykuł 29
Powszechne gwarancje postępowania

  1. Każdy ma prawo w postępowaniu przed sądami i organami administracyjnymi do równego i sprawiedliwego traktowania, jak również rozpatrzenia jego sprawy w odpowiednim czasie. 
  2. Strony mają prawo do wysłuchania przed sądem.
  3. Każdy, kto nie dysponuje niezbędnymi środkami, ma prawo do bezpłatnej pomocy prawnej, jeżeli jego roszczenie nie jest pozbawione szans powodzenia. Ma też prawo do bezpłatnego zastępstwa prawnego, jeżeli jest to konieczne. 

Artykuł 30
Postępowanie sądowe

  1. Każdy, którego sprawa musi być rozpatrzona w postępowaniu sądowym, ma prawo do ustanowionego przez ustawę, właściwego, niezawisłego i bezstronnego sądu. Sądy wyjątkowe są zabronione. 
  2. Każdy, przeciwko komu zostanie wniesione powództwo cywilne, ma prawo do tego, aby sprawa została rozpatrzona przez sąd właściwy dla miejsca jego zamieszkania. Ustawa może przewidzieć inną właściwość sądu.
  3. Rozprawa sądowa i ogłoszenie wyroku odbywa się publicznie. Ustawa może przewidzieć wyjątki. 

Artykuł 31
Pozbawienie wolności

  1. Pozbawienie człowieka wolności może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie i tylko w sposób przewidziany w ustawie. 
  2. Każdy, kto został pozbawiony wolności, ma prawo do tego, aby niezwłocznie i w języku dla niego zrozumiałym, być poinformowanym o podstawach pozbawienia wolności i jego prawach. Musi mieć możliwość uczynienia użytku ze swoich praw. Ma w szczególności prawo do powiadomienia swoich najbliższych osób. 
  3. Każdy, wobec kogo zastosowano areszt śledczy, ma prawo do tego, aby być niezwłocznie doprowadzonym do sędziego; sędzia rozstrzyga o tym czy utrzymać pozbawienie wolności, czy zwolnić zatrzymanego. Każdy przebywający w areszcie śledczym ma prawo do wyroku w odpowiednim terminie. 
  4. Każdy, kto został pozbawiony wolności nie przez sąd, ma prawo w każdej chwili odwołać się do sądu. Sąd rozstrzyga, tak szybko, jak to tylko możliwe, o legalności pozbawienia wolności. 

Artykuł 32
Postępowanie karne

  1. Każdego uważa się za niewinnego do czasu prawomocnego skazania. 
  2. Każdy oskarżony ma prawo, aby być możliwie szybko i obszernie poinformowany o postawionych mu zarzutach. Musi mieć możliwość wykorzystania przysługujących mu praw do obrony. 
  3. Każdy skazany ma prawo poddać wyrok kontroli sądu wyższej instancji. Wyłączone są sprawy, w których Sąd Federalny orzekał jako jedyna instancja. 

Artykuł 33
Prawo petycji 

  1. 1. Każdy ma prawo kierowania petycji do władz; nie może to powodować dla niego żadnych niekorzystnych skutków. 
  2. Władze muszą przyjąć petycję do wiadomości. 

Artykuł 34
Prawa polityczne

  1. Gwarantuje się prawa polityczne.
  2. Gwarancja praw politycznych chroni swobodne kształtowanie woli i niesfałszowane oddanie głosu.

Artykuł 35
Urzeczywistnianie praw podstawowych

  1. Prawa podstawowe muszą być urzeczywistniane w całym porządku prawnym.
  2. Kto wykonuje zadania państwowe jest związany prawami podstawowymi i zobowiązany przyczyniać się do ich urzeczywistniania.
  3. Władze dbają, aby prawa podstawowe, o ile się do tego nadają, były stosowane także wobec osób prywatnych. 

Artykuł 36
Ograniczenia praw podstawowych

  1. Ograniczenia praw podstawowych wymagają podstawy ustawowej. Poważne ograniczenia muszą być przewidziane w samej ustawie. Wyłączone są przypadki poważnego, bezpośredniego i nie dającego się inaczej odwrócić niebezpieczeństwa. 
  2. Ograniczenia praw podstawowych muszą być usprawiedliwione interesem publicznym bądź ochroną praw podstawowych osób trzecich. 
  3. Ograniczenia praw podstawowych muszą być proporcjonalne do założonego celu. 
  4. Istota praw podstawowych jest nienaruszalna. 

ROZDZIAŁ 2
PRAWA OBYWATELSKIE I PRAWA POLITYCZNE

Artykuł 37
Prawa obywatelskie

  1. Obywatelem szwajcarskim jest ten, kto posiada obywatelstwo gminy i kantonu.
  2. Nikt nie może być uprzywilejowany lub ograniczany z powodu jego praw obywatelskich. Wyjątkiem są przepisy dotyczące praw politycznych w gminach obywatelskich i korporacjach oraz udziału w ich majątku, chyba że ustawodawstwo kantonalne przewiduje inaczej. 

Artykuł 38
Nabycie i utrata praw obywatelskich 

  1. Federacja określa nabycie i utratę praw obywatelskich przez pochodzenie, małżeństwo i adopcję. Ponadto określa ona utratę szwajcarskiego obywatelstwa z innych przyczyn oraz ponowne nabycie obywatelstwa.
  2. Wydaje niezbędne przepisy 8) o nadawaniu przez kantony obywatelstwa cudzoziemcom i wyraża zgodę na nadanie obywatelstwa. 
  3. Ułatwia nadawanie obywatelstwa dzieciom bezpaństwowcom. 

Artykuł 39
Wykonywanie praw politycznych

  1. Federacja określa wykonywanie praw politycznych w sprawach federalnych, kantony określają je w sprawach kantonalnych i komunalnych.
  2. Prawa polityczne wykonywane są w miejscu zamieszkania. Federacja i kantony mogą przewidzieć wyjątki. 
  3. Nikt nie może wykonywać praw politycznych w więcej niż w jednym kantonie. 
  4. Kantony mogą przewidzieć, że nowo osiedleni będą mogli korzystać z prawa do głosowania w sprawach kantonalnych i komunalnych dopiero po okresie wyczekiwania nie dłuższym niż trzy miesiące po osiedleniu.

Artykuł 40
Szwajcarzy za granicą

  1. Federacja popiera wzajemne kontakty między Szwajcarami za granicą i ze Szwajcarią. Może wspomagać organizacje, które realizują te cele. 
  2. Wydaje ona przepisy o prawach i obowiązkach Szwajcarów za granicą, zwłaszcza w odniesieniu do wykonywania praw politycznych w Federacji, wypełniania obowiązków, świadczenia służby wojskowej lub zastępczej, zapomóg oraz ubezpieczenia społecznego. 

ROZDZIAŁ 3
CELE SOCJALNE

Artykuł 41

  1. 1. Federacja i kantony w uzupełnieniu osobistej odpowiedzialności i indywidualnej inicjatywy angażują się, aby:
    • a. każdy korzystał z socjalnego bezpieczeństwa; 
    • b. każdy otrzymał niezbędną opiekę zdrowotną;
    • c. rodziny jako wspólnoty dorosłych i dzieci były chronione i wspierane;
    • d. zdolni do pracy mogli pokryć koszty utrzymania z pracy na odpowiednich warunkach;
    • e. poszukujący mieszkań dla siebie i swych rodzin mogli znaleźć odpowiednie mieszkanie na możliwych do udźwignięcia warunkach; 
    • f. dzieci i młodzież, jak i osoby w wieku produkcyjnym, mogły zgodnie ze swoim zdolnościami kształcić się, dokształcać się i kontynuować kształcenie;
    • g. dzieci i młodzież były wspierane w ich rozwoju na ludzi samodzielnych i społecznie odpowiedzialnych oraz wspomagane w ich społecznej, kulturalnej i politycznej integracji. 
  2. Federacja i kantony angażują się, aby każdy został zabezpieczony przed ekonomicznymi skutkami starości, inwalidztwa, choroby, wypadku, bezrobocia, macierzyństwa, osierocenia i owdowienia. 
  3. Dążą one do realizacji celów socjalnych w ramach ich konstytucyjnych kompetencji i pozostających do ich dyspozycji środków.
  4. Z celów socjalnych nie mogą być wywodzone bezpośrednio roszczenia o świadczenia ze strony państwa. 

6) Rozróżnienie płci (Szwajcarzy i Szwajcarki) zawierają teksty niemiecki i francuski, natomiast we włoskiej wersji językowej określono jednolicie oba rodzaje (“ogni persona di citadinanza svizzera”), podobnie jak nieoficjalne tłumaczenie na język angielski. W niniejszym tłumaczeniu zastosowano jednolite określenie, o ile z natury regulacji nie wynika konieczność takiego rozróżnienia. (przyp. tłum.).

7) W tekście niem. stanowiącym podstawę przekładu “Ausweisung“ (wydalenie) rozumiane jest jako najsurowszy środek administracyjnego wydalenia, a więc nakazu opuszczenia Szwajcarii, z zakazem pobytu w tym państwie, natomiast “Ausschaffung“ jako przymusowe wykonanie wydalenia lub cofnięcia do kraju przybycia. (przyp. tłum.).

8) W tekście niem. stanowiącym podstawę przekładu: “Mindestvorschriften”, w tekście franc.: “des dispositions minimales”, w tekście wł.: “emana prescrizioni” (przyp. tłum.)

Powrót do spisu treści

Tytuł 3
FEDERACJA, KANTONY I GMINY

ROZDZIAŁ 1
STOSUNKI MIĘDZY FEDERACJĄ A KANTONAMI

Oddział 1
Zadania Federacji i kantonów

Artykuł 42
Zadania Federacji

  1. Federacja spełnia zadania, które przekazuje jej Konstytucja Federalna.
  2. Podejmuje ona zadania, które wymagają jednolitej regulacji. 

Artykuł 43
Zadania kantonów 

Kantony ustalają, jakie zadania mają do spełnienia w ramach ich kompetencji. 

Oddział 2
Współdziałanie Federacji i kantonów 

Artykuł 44
Zasady

  1. Federacja i kantony w wykonywaniu swoich zadań wzajemnie się wspierają i współpracują ze sobą. 
  2. Są one obowiązane do wzajemnego poszanowania i pomocy. Świadczą sobie wzajemnie pomoc administracyjną i pomoc prawną. 
  3. Spory między kantonami lub kantonami a Federacją będą w miarę możności rozwiązywane w drodze rokowań lub mediacji. 

Artykuł 45
Współdziałanie w kształtowaniu woli Federacji

  1. Kantony współdziałają, zgodnie z Konstytucją Federalną, w kształtowaniu woli Federacji, w szczególności w stanowieniu prawa.
  2. Federacja informuje kantony obszernie i w odpowiednim czasie o jej zamiarach; zasięga ich opinii, jeżeli dotyczy to ich interesów.

Artykuł 46
Wdrażanie prawa federalnego

  1. Kantony wdrażają prawo federalne stosownie do Konstytucji Federalnej i ustaw.
  2. Federacja pozostawia kantonom możliwie największą swobodę kształtowania stosunków prawnych i uwzględnia odrębność kantonów.
  3. Federacja uwzględnia obciążenia finansowe związane z wdrażaniem prawa federalnego, pozostawiając kantonom wystarczające źródła finansowania i starając się o odpowiednie finansowe wyrównanie. 

Artykuł 47
Samodzielność kantonów

Federacja strzeże samodzielności kantonów. 

Artykuł 48
Umowy między kantonami

  1. Kantony mogą między sobą zawierać umowy, jak też i tworzyć wspólne organizacje i instytucje. Mogą one zwłaszcza wspólnie realizować zadania w interesie regionalnym.
  2. Federacja może w ramach swoich kompetencji brać w nich udział.
  3. Umowy między kantonami nie mogą pozostawać w sprzeczności z prawem i interesami Federacji, jak i prawami innych kantonów. Należy je przedstawić Federacji do wiadomości. 

Artykuł 49
Pierwszeństwo i przestrzeganie prawa federalnego

  1. Prawo federalne ma pierwszeństwo przed sprzecznym z nim prawem kantonalnym. 
  2. Federacja czuwa nad przestrzeganiem prawa federalnego przez kantony. 

Oddział 3
Gminy

Artykuł 50 

  1. Gwarantuje się autonomię gmin stosownie do prawa kantonalnego.
  2. Federacja w swej działalności zwraca uwagę na możliwe jej następstwa dla gmin.
  3. Bierze ona pod uwagę szczególną sytuację miast i aglomeracji oraz regionów górskich. 

Oddział 4
Gwarancje federalne

Artykuł 51
Konstytucje kantonalne

  1. Każdy kanton nadaje sobie demokratyczną konstytucję. Wymaga ona zaakceptowania przez naród i musi zostać poddana rewizji, jeżeli tego żąda większość uprawnionych do głosowania.
  2. Konstytucje kantonalne wymagają gwarancji Federacji. Federacja gwarantuje je, jeżeli nie są one sprzeczne z prawem federalnym.

Artykuł 52
Porządek konstytucyjny

  1. Federacja chroni porządku konstytucyjnego kantonów. 
  2. Ingeruje ona, jeżeli porządek w którymś kantonie został zakłócony lub zagrożony, a kanton, którego to dotyczy, nie może go chronić sam lub z pomocą innych kantonów. 

Artykuł 53
Istnienie i terytoria kantonów 

  1. Federacja chroni istnienie i terytoria kantonów. 
  2. Zmiany w liczbie i pozycji kantonów wymagają zgody zainteresowanej ludności, zainteresowanych kantonów oraz narodu i kantonów. 
  3. Zmiany terytorium między kantonami wymagają zgody zainteresowanej ludności, jak i zatwierdzenia ich przez Zgromadzenie Federalne w formie uchwały federalnej.
  4. Kantony mogą między sobą na podstawie umowy dokonywać regulacji granic. 

ROZDZIAŁ 2
KOMPETENCJE

Oddział 1
Stosunki z zagranicą

Artykuł 54
Sprawy zagraniczne

  1. Sprawy zagraniczne należą do kompetencji Federacji.
  2. Federacja dba o ochronę niezawisłości Szwajcarii i jej dobrobyt; przyczynia się zwłaszcza do łagodzenia biedy i nędzy na świecie, do poszanowania praw człowieka i popierania demokracji, do pokojowego współżycia narodów oraz do zachowania środowiska naturalnego. 
  3. Bierze ona pod uwagę kompetencje kantonów i strzeże ich interesów. 

Artykuł 55
Współdziałanie kantonów w podejmowaniu decyzji w sprawach zagranicznych. 

  1. Kantony współdziałają w przygotowywaniu decyzji w sprawach zagranicznych, które dotyczą ich kompetencji lub ich istotnych interesów.
  2. Federacja informuje kantony obszernie i w odpowiednim czasie oraz zasięga ich opinii. 
  3. Opinii kantonów przysługuje szczególna waga, jeżeli chodzi o sprawy dotyczące ich kompetencji. W takich przypadkach kantony w odpowiedni sposób współdziałają w negocjacjach międzynarodowych.

Artykuł 56
Stosunki kantonów z zagranicą

  1. Kantony mogą w zakresie ich kompetencji zawierać umowy z zagranicą. 
  2. Umowy te nie mogą pozostawać w sprzeczności z interesami Federacji, jak również innych kantonów. Kantony mają obowiązek powiadomienia Federacji przed zawarciem umów.
  3. Z organami zagranicznymi niższego szczebla kantony mogą utrzymywać stosunki bezpośrednio. W pozostałych przypadkach stosunki kantonów z zagranicą odbywają się za pośrednictwem Federacji.

Oddział 2
Bezpieczeństwo, obronność kraju, obrona cywilna 

Artykuł 57
Bezpieczeństwo

  1. Federacja i kantony w ramach swoich kompetencji dbają o bezpieczeństwo kraju i obronę ludności. 
  2. Koordynują one swoje wysiłki w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego.

Artykuł 58
Armia

  1. Szwajcaria ma armię. Jest ona zorganizowana zasadniczo na podstawie niezawodowości. 9)
  2. Armia służy zapobieganiu wojnie i przyczynia się do zachowania pokoju; broni kraju i jego ludności. Wspiera władze cywilne przy odpieraniu poważnych zagrożeń bezpieczeństwa wewnętrznego i przezwyciężaniu innych nadzwyczajnych sytuacji. Ustawa może przewidzieć dalsze zadania. 
  3. Użycie armii należy do kompetencji Federacji. Kantony mogą użyć swoich formacji dla zachowania porządku publicznego na swoim terenie, jeżeli środki władz cywilnych okażą się niewystarczające do odparcia poważnych zagrożeń dla bezpieczeństwa wewnętrznego. 

Artykuł 59
Służba wojskowa i zastępcza

  1. Każdy Szwajcar jest obowiązany do pełnienia służby wojskowej. Ustawa przewiduje cywilną służbę zastępczą.
  2. Dla Szwajcarek służba wojskowa jest ochotnicza.
  3. Szwajcarzy, którzy nie odbywają ani służby wojskowej, ani służby zastępczej, są zobowiązani do uiszczenia opłaty. Zostanie ona ustalona przez Federację, a wymierzona i pobierana przez kantony.
  4. Federacja wydaje przepisy o odpowiednim ekwiwalencie za utracony zarobek.
  5. Osoby, które odbywają służbę wojskową lub zastępczą i poniosą przy tym szkodę na zdrowiu lub utracą życie, mają roszczenie wobec Federacji o odpowiednie świadczenie dla siebie lub swoich najbliższych.

Artykuł 60
Organizacja, wyszkolenie i wyposażenie armii

  1. Ustawodawstwo wojskowe, jak również sprawy organizacji, wyszkolenia i wyposażenia armii należą do kompetencji Federacji
  2. Kantony są właściwe w ramach prawa federalnego do tworzenia kantonalnych formacji, mianowania i awansowania oficerów tych formacji, jak i dostarczania części ubioru oraz wyposażenia. 
  3. Federacja może przejąć wojskowe urządzenia kantonów za odpowiednim odszkodowaniem.

Artykuł 61
Obrona cywilna

  1. Ustawodawstwo dotyczące cywilnej obrony osób i dóbr przed następstwami konfliktów zbrojnych należy do kompetencji Federacji. 
  2. Federacja stanowi przepisy o użyciu obrony cywilnej w razie katastrofy i w sytuacjach nadzwyczajnych.
  3. Może ona wprowadzić obowiązek służby cywilnej dla mężczyzn. Dla kobiet jest ona ochotnicza. 
  4. Federacja wyda przepisy o odpowiednim ekwiwalencie za utracony zarobek.
  5. Osoby, które wykonują służbę cywilną i poniosą przy tym szkodę na zdrowiu lub utracą życie, mają roszczenie wobec Federacji o odpowiednie świadczenie dla siebie lub swoich najbliższych. 

Oddział 3
Oświata, badania naukowe i kultura

Artykuł 62
Szkolnictwo

  1. W sprawach szkolnictwa właściwe są kantony.
  2. Troszczą się one o należyte nauczanie podstawowe, dostępne dla wszystkich dzieci. Nauczanie podstawowe jest obowiązkowe i pozostaje pod państwowym kierownictwem lub nadzorem. W szkołach publicznych jest ono bezpłatne. Rok szkolny rozpoczyna się między połową sierpnia i połową września. 

Artykuł 63
Kształcenie zawodowe i szkoły wyższe

  1. Federacja wydaje przepisy o kształceniu zawodowym.
  2. Prowadzi ona wyższe szkoły techniczne; może zakładać, prowadzić lub popierać inne szkoły wyższe i inne wyższe zakłady naukowe. Może ona uzależnić swoje poparcie od zapewnienia koordynacji. 

Artykuł 64
Badania

  1. Federacja popiera badania naukowe.
  2. Może ona uzależnić swoje poparcie od zabezpieczenia koordynacji. 
  3. Może ona zakładać, przejmować i prowadzić placówki badawcze. 

Artykuł 65
Statystyka

  1. Federacja zbiera niezbędne dane statystyczne o stanie i rozwoju ludności, gospodarki, społeczeństwa, terytorium i środowiska w Szwajcarii. 
  2. Może ona wydawać przepisy o zharmonizowaniu i prowadzeniu urzędowych rejestrów, aby utrzymać jak najmniejszy nakład kosztów. 

Artykuł 66
Subwencje na kształcenie 

  1. Federacja może zapewnić kantonom subwencje na ich wydatki na stypendia i inne świadczenia na kształcenie.
  2. Może ona ponadto, w uzupełnieniu przedsięwzięć kantonalnych i przy poszanowaniu suwerenności kantonalnego szkolnictwa, podjąć własne działania dla wspierania kształcenia. 

Artykuł 67
Kształcenie młodzieży i dorosłych

  1. Federacja i kantony przy wypełnianiu swoich zadań uwzględniają szczególne potrzeby wspierania oraz ochrony dzieci i młodzieży.
  2. Federacja może w uzupełnieniu przedsięwzięć kantonalnych wspierać pozaszkolną pracę z dziećmi i młodzieżą oraz kształcenie dorosłych. 

Artykuł 68
Sport

  1. Federacja popiera sport, a w szczególności wychowanie sportowe. 
  2. Prowadzi ona szkołę sportową.
  3. Może ona wydawać przepisy o sporcie młodzieży i uznać naukę sportu w szkołach za obowiązkową. 

Artykuł 69
Kultura

  1. W sprawach kultury są właściwe kantony. 
  2. Federacja może wspierać przedsięwzięcia kulturalne o ogólnonarodowym znaczeniu oraz popierać sztukę, muzykę, zwłaszcza w zakresie kształcenia. 
  3. Przy spełnianiu swoich zadań uwzględnia ona kulturalną i językową różnorodność kraju. 

Artykuł 70
Języki

  1. Językami urzędowymi Federacji są niemiecki, francuski i włoski. W kontaktach z osobami posługującymi się językiem retoromańskim, także retoromański jest językiem urzędowym Federacji.
  2. Kantony określają swoje języki urzędowe. Aby zapewnić zgodne współżycie między wspólnotami językowymi, zwracają one uwagę na tradycyjną językowo strukturę regionu oraz uwzględniają autochtoniczne mniejszości językowe. 
  3. Federacja i kantony popierają porozumienie i wymianę między wspólnotami językowymi.
  4. Federacja wspiera wielojęzyczne kantony w spełnianiu ich szczególnych zadań. 
  5. Federacja wspomaga działania kantonów Gryzonii i Tessin dla zachowania i popierania retoromańskiego i włoskiego języka.

Artykuł 71
Film

  1. Federacja może wspierać szwajcarską produkcję filmową i kulturę filmową. 
  2. Może ona wydawać przepisy o popieraniu różnorodności i jakości dzieł filmowych. 

Artykuł 72 
Kościół a państwoKościół a państwo

  1. Kantony są właściwe do regulowania stosunków między Kościołem a państwem.
  2. Federacja i kantony mogą w ramach swoich kompetencji podejmować działania dla zachowania pokoju publicznego między członkami różnych wspólnot religijnych. 
  3. Biskupstwa mogą być zakładane tylko za zezwoleniem Federacji. 

Oddział 4
Środowisko i planowanie przestrzenne

Artykuł 73 
Trwały rozwój 

Federacja i kantony dążą do trwale zrównoważonego stosunku między przyrodą i jej zdolnością do odtwarzania się z jednej strony i wymaganiami człowieka w stosunku do niej, z drugiej strony. 

Artykuł 74
Ochrona środowiska

  1. Federacja wydaje przepisy o ochronie człowieka i jego środowiska naturalnego przed szkodliwymi lub uciążliwymi oddziaływaniami.
  2. Stara się ona o unikanie tego rodzaju oddziaływania. Koszty zapobiegania i usuwania ponoszą sprawcy. 
  3. Do wykonania przepisów właściwe są kantony, o ile ustawa nie zastrzega tego dla Federacji. 

Artykuł 75
Planowanie przestrzenne

  1. Federacja ustala zasady planowania przestrzennego. Nakłada to obowiązki na kantony i służy celowemu i gospodarnemu wykorzystaniu ziemi oraz uporządkowanemu zasiedlaniu kraju. 
  2. Federacja wspiera i koordynuje wysiłki kantonów oraz współpracuje z nimi.
  3. Federacja i kantony w realizacji swoich zadań uwzględniają wymagania planowania przestrzennego. 

Artykuł 76
Wody 

  1. Federacja troszczy się w ramach swoich kompetencji o gospodarne wykorzystanie i ochronę zasobów wodnych oraz o zabezpieczenie przed wyrządzającymi szkodę działaniami wód. 
  2. Ustala zasady w sprawie utrzymania, odkrywania i udostępniania zasobów wodnych, w sprawie wykorzystania wód do wytwarzania energii i do celów chłodniczych, jak i innej interwencji w zamknięty obieg wód.
  3. Wydaje ona przepisy o ochronie wód, zabezpieczeniu odpowiedniej ilości wód powierzchniowych, o budownictwie wodnym, zabezpieczeniu urządzeń spiętrzających i oddziaływaniu opadów. 
  4. Zasobami wodnymi dysponują kantony. Mogą one w granicach federalnego ustawodawstwa ustalać opłaty za korzystanie z wody. Federacja ma prawo korzystać z wód dla własnych przedsiębiorstw komunikacyjnych; płaci za to opłatę i odszkodowanie.
  5. O prawach na międzynarodowych zasobach wodnych i związanych z tym opłatach rozstrzyga Federacja, włączając do tego zainteresowane kantony. Jeżeli kantony nie mogą się pogodzić co do praw korzystania z międzykantonalnych zasobów wodnych, rozstrzyga Federacja.
  6. Przy wykonywaniu swych zadań Federacja uwzględnia potrzeby kantonów, z których woda pochodzi. 

Artykuł 77
Lasy

  1. Federacja troszczy się, aby lasy mogły spełniać swoje ochronne, użytkowe i społeczne funkcje. 
  2. Ustala ona zasady ochrony lasów.
  3. Wspiera ona działania służące zachowaniu lasów.

Artykuł 78 
Ochrona przyrody i dóbr ojczystych 

  1. W sprawach ochrony przyrody i krajobrazu właściwe są kantony.
  2. Federacja przy wykonywaniu swych zadań uwzględnia wymagania dotyczące ochrony przyrody i dóbr ojczystych. Chroni krajobraz, osobliwości lokalne, historyczne miejsca, jak również pomniki kultury i przyrody; zachowuje je bez uszczerbku, jeżeli tego wymaga interes publiczny. 
  3. Może ona popierać starania w zakresie ochrony przyrody oraz dóbr ojczystych i obiektów ogólnonarodowym znaczeniu, oraz – w drodze umowy lub wywłaszczenia – nabywać je lub zabezpieczać. 
  4. Wydaje ona przepisy o ochronie świata zwierząt i roślinności oraz o zachowaniu ich warunków życia w naturalnej różnorodności. Chroni zagrożone gatunki przed wyniszczeniem. 
  5. Moczary i bagienne krajobrazy o szczególnej piękności i ogólnonarodowym znaczeniu podlegają ochronie. Nie mogą na nich być budowane żadne zakłady, ani dokonywane zmiany gruntów. Wyjątkiem są urządzenia, które służą ochronie bądź dotychczasowemu rolniczemu użytkowaniu moczarów i bagien.

Artykuł 79
Rybołówstwo i łowiectwo

Federacja ustala zasady w sprawie rybołówstwa i łowiectwa, w szczególności w celu zachowania różnorodności ryb, dziko żyjących ssaków i ptaków.

Artykuł 80 
Ochrona zwierząt

  1. Federacja wydaje przepisy o ochronie zwierząt.
  2. Określa ona w szczególności:
    • a. chów zwierząt i pielęgnację zwierząt;
    • b. doświadczenia na zwierzętach i zabiegi na żyjących zwierzętach;
    • c. użytkowanie zwierząt;
    • d. wwóz zwierząt i zwierzęcych wyrobów;
    • e. handel zwierzętami i transport zwierząt;
    • f. ubój zwierząt.
  3. Do wykonania przepisów federalnych właściwe są kantony, o ile ustawa nie zastrzega tego dla Federacji.

Oddział 5
Roboty publiczne i transport

Artykuł 81
Roboty publiczne

Federacja może w interesie całego kraju lub jego znaczącej części organizować i prowadzić roboty publiczne lub wspomagać ich tworzenie. 

Artykuł 82
Ruch drogowy 

  1. Federacja wydaje przepisy o ruchu drogowym.
  2. Wykonuje ona zwierzchni nadzór nad drogami o ogólnokrajowym znaczeniu; może określić drogi tranzytowe, które muszą pozostać otwarte dla ruchu.
  3. Korzystanie z publicznych dróg jest wolne od opłat. Zgromadzenie Federalne może zezwolić na odstępstwa. 

Artykuł 83
Drogi krajowe

  1. Federacja zabezpiecza budowę sieci dróg krajowych i ich użyteczność. 
  2. Kantony budują i utrzymują drogi krajowe zgodnie z przepisami i pod zwierzchnim nadzorem Federacji.
  3. Federacja i kantony wspólnie ponoszą koszty utrzymania dróg krajowych. Udział poszczególnych kantonów w kosztach oblicza się według obciążenia dróg krajowych ładunkiem, ich zainteresowania tym drogami i ich finansowych możliwości. 

Artykuł 84
Ruch tranzytowy przez Alpy *

  1. Federacja chroni regiony Alp przed negatywnymi skutkami ruchu tranzytowego. Ogranicza obciążenie ruchu tranzytowego do rozmiaru, który nie jest szkodliwy dla ludzi, zwierząt i roślinności oraz ich przestrzeni życiowej. 
  2. Towarowy tranzyt przez Alpy odbywa się od granicy do granicy na szynach. Rada Federalna podejmuje w tym celu niezbędne środki. Wyjątki są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są one nieodzowne. Muszą być określone szczegółowo w ustawie. 
  3. Pojemność dróg tranzytowych w regionie Alp nie może być zwiększona. Z tych ograniczeń wyłączone są objazdy, które odciążają miejscowości od ruchu tranzytowego. 

Artykuł 85
Opłaty od ruchu samochodów ciężarowych *

  1. Federacja może pobierać od samochodów ciężarowych opłaty zależne od rodzaju usługi lub zużywania drogi, jeżeli ruch samochodów ciężarowych powoduje koszty publiczne, których nie pokrywają inne świadczenia lub opłaty. 
  2. Czysty zysk z opłat będzie przeznaczony na pokrycie kosztów, które pozostają w związku z ruchem drogowym.
  3. Kantony uczestniczą w czystym zysku. Przy określaniu udziałów należy brać pod uwagę szczególne znaczenie opłat dla regionów górskich i ich obrzeży. 

Artykuł 86
Podatek konsumpcyjny od materiałów pędnych i inne opłaty drogowe *

  1. Federacja może pobierać podatek konsumpcyjny od materiałów pędnych. 
  2. Pobiera ona opłaty za korzystanie z dróg krajowych przez pojazdy mechaniczne i przyczepy, które nie podlegają opłatom za ciężki transport.
  3. Przeznacza ona połowę czystego zysku z podatku konsumpcyjnego od materiałów pędnych oraz połowę czystego zysku z opłat za korzystanie z dróg krajowych na następujące wydatki i nakłady pozostające w związku z ruchem drogowym:
    • a. budowę, utrzymanie i prowadzenie dróg krajowych;
    • b. środki przeznaczone na popieranie kombinowanego ruchu i transportu towarzyszących pojazdów mechanicznych oraz rozdzielenia ruchu;
    • c. wkłady w budowę dróg głównych;
    • d. wkłady w budowę urządzeń ochronnych przed siłami przyrody i w przedsięwzięcia chroniące środowisko i krajobraz, które ruch drogowy czyni koniecznymi;
    • e. ogólny udział w kosztach kantonów na utrzymanie dróg otwartych dla ruchu pojazdów mechanicznych i w finansowym wyrównaniu kosztów w zakresie budowy i utrzymania dróg;
    • f. wkłady na rzecz kantonów bez dróg krajowych i na rzecz kantonów z drogami alpejskimi, które służą ruchowi międzynarodowemu.
  4. O ile środki te okażą się niedostateczne, Federacja ustala narzuty do podatku od spożycia.

Artykuł 87
Koleje żelazne i inne środki komunikacji

Ustawodawstwo w sprawie ruchu kolejowego, kolejek linowych, żeglugi oraz komunikacji lotniczej i kosmicznej należy do kompetencji Federacji.

Artykuł 88 
Drogi piesze i turystyczne

  1. Federacja ustala zasady w sprawie sieci dróg pieszych i turystycznych.
  2. Może ona wspierać i koordynować działania podejmowane przez kantony dla urządzenia i utrzymania takich sieci. 
  3. Przy wykonywaniu swoich zadań uwzględnia ona sieć dróg pieszych i turystycznych oraz zastępuje drogi, które musi zlikwidować.

Oddział 6
Energia i komunikacja

Artykuł 89 
Polityka energetyczna

  1. Federacja i kantony w ramach swoich kompetencji angażują się na rzecz wystarczającego, szeroko rozgałęzionego, ekonomicznego i ekologicznego zaopatrzenia w energię elektryczną oraz oszczędnego i racjonalnego jej zużycia. 
  2. Federacja ustala zasady korzystania z krajowej i odzyskanej energii oraz oszczędnego i racjonalnego zużycia energii.
  3. Federacja wydaje przepisy o zużyciu energii przez zakłady, pojazdy i urządzenia. Wspiera ona rozwój technik energetycznych, zwłaszcza w dziedzinie oszczędzania i odzyskiwania energii. 
  4. W odniesieniu do przedsięwzięć, które dotyczą zużycia energii w budynkach, właściwe są przede wszystkim kantony. 
  5. Federacja uwzględnia w swej polityce energetycznej wysiłki kantonów i gmin oraz gospodarki; bierze pod uwagę warunki w poszczególnych rejonach kraju i gospodarczą wydolność.

Artykuł 90
Energia jądrowa *

Ustawodawstwo w dziedzinie energii jądrowej należy do kompetencji Federacji. 

Artykuł 91
Przesyłanie energii

  1. Federacja wydaje przepisy o przesyłaniu i dostawie energii elektrycznej.
  2. Ustawodawstwo o urządzeniach rurociągowych do przekazywania paliw płynnych i gazów oraz materiałów pędnych należy do kompetencji Federacji. 

Artykuł 92
Poczta i telekomunikacja

  1. Poczta i telekomunikacja należą do kompetencji Federacji.
  2. Federacja troszczy się o dostateczne, powszechne i oparte na rozsądnych cenach zapewnienie usług pocztowych i telekomunikacyjnych we wszystkich rejonach kraju. Taryfy opłat ustala się według jednolitych zasad. 

Artykuł 93
Radio i telewizja

  1. Ustawodawstwo w sprawie radia i telewizji oraz innych form publicznego telekomunikacyjnego rozpowszechniania programów i informacji należy do właściwości Federacji. 
  2. Radio i telewizja przyczyniają się do szerzenia oświaty i kulturalnego rozwoju, do swobodnej wymiany poglądów i rozrywki. Uwzględniają one odrębności kraju i potrzeby kantonów. Przedstawiają wydarzenia rzeczowo i w odpowiedni sposób odzwierciedlają różnorodność poglądów. 
  3. Gwarantuje się niezależność radia i telewizji oraz autonomię w kształtowaniu programów. 
  4. Należy brać pod uwagę pozycję i zadania innych środków komunikowania, przede wszystkim prasy. 
  5. Skargi na programy mogą być przedstawiane niezależnemu organowi rozpatrującemu zażalenia. 

Oddział 7
Gospodarka

Artykuł 94
Zasady ustroju gospodarczego 

  1. Federacja i kantony przestrzegają zasad wolności gospodarczej.
  2. Chronią one interesy całej gospodarki szwajcarskiej i wraz z prywatną gospodarką przyczyniają się do dobrobytu i ekonomicznego bezpieczeństwa ludności. 
  3. W ramach swoich kompetencji starają się o tworzenie korzystnych warunków ogólnych dla prywatnej gospodarki. 
  4. Odstępstwa od zasady wolności gospodarczej, w szczególności również środki skierowane przeciwko konkurencji, są dopuszczalne tylko wtedy, gdy zostały przewidziane w Konstytucji Federalnej lub są uzasadnione na podstawie kantonalnych przywilejów. 

Artykuł 95
Działalność zarobkowa w gospodarce prywatnej 

  1. Federacja może wydawać przepisy o wykonywaniu prywatnej zarobkowej działalności gospodarczej.
  2. Troszczy się ona o jednolitą szwajcarską przestrzeń gospodarczą. Gwarantuje, że osoby z wykształceniem naukowym albo wykształceniem zawodowym federalnym, kantonalnym lub przez kantony uznanym ukończeniem zawodowego wyszkolenia, mogą wykonywać zawód w całej Szwajcarii. 

Artykuł 96
Polityka w zakresie konkurencji 

  1. Federacja wydaje przepisy zapobiegające gospodarczym lub społecznie szkodliwym oddziaływaniom karteli i innym ograniczeniom konkurencji. 
  2. Podejmuje ona środki:
    • a. zapobiegające nadużyciom w kształtowaniu cen przez dominujące na rynku przedsiębiorstwa oraz organizacje prawa prywatnego i publicznego;
    • b. przeciwko nieuczciwej konkurencji. 

Artykuł 97
Ochrona konsumentów

  1. Federacja podejmuje środki dla ochrony konsumentów.
  2. Wydaje ona przepisy o środkach prawnych, które mogą przedsięwziąć organizacje konsumentów W zakresie ustawodawstwa federalnego o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji organizacjom tym przysługują takie same prawa, jak organizacjom zawodowym i gospodarczym. 
  3. Dla sporów prawnych do określonej wartości przedmiotu sporu kantony przewidują postępowanie rozjemcze lub uproszczone i szybkie postępowanie sądowe. Granicę wartości sporu ustala Rada Federalna. 

Artykuł 98
Banki i ubezpieczenia

  1. Federacja wydaje przepisy o bankowości i giełdach; uwzględnia przy tym szczególne zadania i pozycję banków kantonalnych.
  2. Może ona wydawać przepisy o usługach finansowych w innym zakresie.
  3. Wydaje ona przepisy o ubezpieczeniach prywatnych.

Artykuł 99
Polityka pieniężna i walutowa

  1. Do kompetencji Federacji należy system stosunków pieniężnych i walutowych; wyłącznie jej przysługuje prawo bicia monet i emisji banknotów.
  2. Szwajcarski Bank Narodowy, jako niezależny bank centralny, prowadzi politykę pieniężną i walutową, która służy ogólnemu interesowi kraju; jest on zarządzany przy współdziałaniu i nadzorze Federacji.
  3. Szwajcarski Bank Narodowy tworzy ze swoich dochodów wystarczające rezerwy walutowe; część tych rezerw jest utrzymywana w złocie. 
  4. Czysty zysk Szwajcarskiego Banku Narodowego przynajmniej w dwóch trzecich przechodzi na kantony. 

Artykuł 100
Polityka kształtowania koniunktury

  1. Federacja podejmuje środki dla zrównoważonego rozwoju koniunktury, zwłaszcza dla zapobiegania i zwalczania bezrobocia i drożyzny.
  2. Uwzględnia ona rozwój gospodarczy poszczególnych rejonów kraju. Współpracuje z kantonami i środowiskiem gospodarczym. 
  3. W odniesieniu do systemu pieniężnego i kredytowego, w handlu zagranicznym i w zakresie finansów publicznych może ona w razie konieczności odstąpić od zasad wolności gospodarczej. 
  4. Federacja, kantony i gminy w swej polityce dochodów i wydatków uwzględniają stan koniunktury. 
  5. W celu stabilizacji koniunktury Federacja może przejściowo nałożyć dopłaty na federalne podatki lub udzielić opustu. Zgromadzone środki należy zamrozić; po zwolnieniu podatki bezpośrednie będą zwracane indywidualnie, pośrednie zostaną przeznaczone na zabezpieczenie opustów i pozyskanie miejsc pracy. 
  6. Federacja może zobowiązać przedsiębiorstwa do tworzenia rezerwowych miejsc pracy; zapewnia za to ulgi podatkowe i może do tego zobowiązać kantony. Po zwolnieniu rezerw przedsiębiorstwa swobodnie decydują o ich wykorzystaniu w ramach ustawowych celów przeznaczenia. 

Artykuł 101
Polityka stosunków gospodarczych z zagranicą 

  1. Federacja chroni interesy gospodarki szwajcarskiej za granicą.
  2. W szczególnych przypadkach może ona podejmować środki dla ochrony gospodarki krajowej. W razie konieczności może odstąpić od zasady wolności gospodarczej.

Artykuł 102
Zaopatrzenie kraju 

  1. Federacja zabezpiecza zaopatrzenie kraju w niezbędne do życia środki i usługi w wypadku zagrożenia politycznego lub wojennego, jak również w sytuacjach ciężkiego deficytu, z którym gospodarka sama nie jest w stanie się uporać. Podejmuje środki zapobiegawcze. 
  2. W razie konieczności może ona odstąpić od zasady wolności gospodarczej. 

Artykuł 103
Polityka strukturalna 

Federacja może wspomagać zagrożone gospodarczo tereny kraju oraz wspierać gałęzie gospodarki i zawody, jeżeli środki obrony, których podjęcia można od nich oczekiwać, nie wystarczą do zapewnienia ich egzystencji. W razie konieczności może ona odstąpić od zasady wolności gospodarczej.

Artykuł 104
Rolnictwo

  1. Federacja stara się, aby rolnictwo przez swoją trwałą i rynkowo zorientowaną produkcję w istotny sposób przyczyniało się do:
    • a. niezawodnego zaopatrzenia ludności;
    • b. zachowania naturalnych warunków życia i pielęgnowania kultury rolnej;
    • c. zdecentralizowanego zasiedlania kraju.
  2. Uzupełniając samopomoc gospodarki rolnej, której można od niej oczekiwać, i odstępując w razie konieczności od zasady wolności gospodarczej, Federacja wspiera gospodarstwa chłopskie zagospodarowujące ziemię.
  3. Kształtuje ona w taki sposób środki zaradcze, aby rolnictwo mogło spełniać swoje wielofunkcyjne zadania. Ma w szczególności następujące uprawnienia i zadania:
    • a. uzupełnia dochody rolnicze przez bezpośrednie wypłaty dla osiągnięcia odpowiedniego wynagrodzenia za dostarczone usługi, z zastrzeżeniem wykazania świadczeń na rzecz ekologii;
    • b. wspomaga opłacalne gospodarczo pobudzanie form produkcji, które są szczególnie bliskie przyrodzie, środowisku i przyjazne zwierzętom;
    • c. wydaje przepisy o deklaracjach co do pochodzenia, jakości, rodzaju produkcji i procedurze przetwarzania środków żywnościowych;
    • d. chroni środowisko przed uszczerbkiem z powodu nadmiernego użycia nawozów sztucznych, środków chemicznych i innych materiałów pomocniczych;
    • e. może popierać prace badawcze z zakresu rolnictwa, doradztwo i kształcenie oraz świadczyć pomoc inwestycyjną. 
  4. Angażuje ona na te cele środki z zakresu rolnictwa i związane z ich realizacją ogólne środki Federacji.

Artykuł 105 
Alkohol

Ustawodawstwo o produkcji, wwozie, rektyfikacji i sprzedaży wyrobów spirytusowych należy do kompetencji Federacji. Federacja uwzględnia w szczególności szkodliwe działanie konsumpcji alkoholu. 

Artykuł 106
Gry hazardowe 

  1. Ustawodawstwo w sprawach gier hazardowych i loterii należy do kompetencji Federacji.
  2. Na otwieranie i prowadzenie kasyn gry konieczna jest koncesja Federacji. Przy udzielaniu koncesji uwzględnia się warunki regionalne i niebezpieczeństwa płynące z gier hazardowych. 
  3. Federacja pobiera zależne od dochodu opłaty od gier hazardowych; nie mogą one przekroczyć 80% dochodów brutto z prowadzenia gier hazardowych. Zostaną one przeznaczone na pokrycie udziału Federacji w ubezpieczeniu na starość, dla wdów i sierot oraz na wypadek inwalidztwa. 
  4. W sprawach dopuszczenia automatów gier zręcznościowych z możliwością wygrania właściwe są kantony. 

Artykuł 107
Broń i materiał wojenny

  1. Federacja wydaje przepisy przeciwko nadużyciu broni, sprzętu i amunicji.
  2. Wydaje ona przepisy o produkcji, zakupie i sprzedaży broni, jak również o wwozie, wywozie i przewozie materiału wojennego.

Oddział 8
Mieszkalnictwo, praca, bezpieczeństwo socjalne i zdrowie

Artykuł 108 
Popieranie budownictwa mieszkaniowego i mieszkań własnościowych

  1. Federacja wspiera budownictwo mieszkaniowe, nabywanie mieszkań i własności domów mieszkalnych, które służą osobom prywatnym na ich własne potrzeby, jak również działalność podmiotów oraz organizacji powszechnie użytecznego budownictwa mieszkaniowego. 
  2. Popiera ona w szczególności nabywanie i udostępnianie terenów pod budownictwo mieszkaniowe, racjonalizację i obniżanie kosztów budownictwa mieszkaniowego oraz obniżanie kosztów mieszkania.
  3. Może ona wydawać przepisy o udostępnianiu terenów pod budownictwo mieszkaniowe i racjonalizacji budownictwa.
  4. Bierze ona przy tym pod uwagę zwłaszcza interesy rodzin, osób w podeszłym wieku, osób żyjących w niedostatku i osób niepełnosprawnych.

Artykuł 109
Czynsze

  1. Federacja wydaje przepisy zapobiegające nadużyciom w zakresie czynszów, w szczególności przeciwko nadużyciu stawek czynszu, jak również co do zaskarżania niewłaściwych wypowiedzeń i przedłużaniu stosunków najmu na określony termin.
  2. Może ona wydawać przepisy o nadaniu ramowym umowom najmu mocy powszechnie wiążącej. Umowy takie mogą być uznane za powszechnie wiążące, jeżeli odpowiednio uwzględniają one uzasadnione interesy mniejszości i regionalne odmienności oraz nie naruszają równości wobec prawa. 

Artykuł 110
Praca 

  1. Federacja może wydawać przepisy o:
    • a. ochronie pracobiorców;
    • b. stosunkach między stronami pracodawców i pracobiorców, dotyczące w szczególności wspólnego regulowania spraw dotyczących zakładu pracy i zawodu;
    • c. pośrednictwie pracy;
    • d. powszechnie wiążącej mocy zbiorowych układów pracy.
  2. Zbiorowe układy pracy mogą być tylko wtedy uznane za powszechnie wiążące, jeżeli uwzględniają one odpowiednio uzasadnione interesy mniejszości i regionalne odmienności oraz nie naruszają równości wobec prawa i wolności zrzeszania się. 
  3. Dzień 1 sierpnia jest świętem federalnym. Z punktu widzenia prawa pracy jest on zrównany z niedzielami i jest płatny. 

Artykuł 111
Ubezpieczenia społeczne na starość, dla wdów, wdowców i sierot oraz z powodu inwalidztwa 10)

  1. Federacja podejmuje środki w celu wystarczającego zabezpieczenia na starość, dla wdów, wdowców i sierot oraz inwalidów. Opierają się one na trzech filarach, a mianowicie na federalnym ubezpieczeniu na starość, dla wdów, wdowców i sierot oraz inwalidów, na ubezpieczeniu zawodowym i ubezpieczeniu indywidualnym. 
  2. Federacja troszczy się, aby federalne ubezpieczenie na starość, dla wdów i sierot oraz inwalidów, jak i ubezpieczenie zawodowe mogły spełniać swój cel w sposób trwały.
  3. Może ona zobowiązać kantony do zwolnienia od obowiązku podatkowego zakłady federalnego ubezpieczenia na starość, dla wdów, wdowców i sierot oraz inwalidów, jak i ubezpieczenia zawodowego, a ubezpieczonym i ich pracodawcom zapewnić ulgi podatkowe od składek i przyszłych roszczeń. 
  4. We współpracy z kantonami wspiera ona ubezpieczenia indywidualne, w szczególności za pomocą środków polityki podatkowej i własnościowej. 

Artykuł 112
Ubezpieczenia na starość, dla wdów, wdowców i sierot oraz z powodu inwalidztwa 

  1. Federacja wydaje przepisy o ubezpieczeniu na starość, dla wdów, wdowców i sierot oraz z powodu inwalidztwa.
  2. Przestrzega przy tym następujących zasad:
    • a. Ubezpieczenie jest obowiązkowe;
    • b. Renty 11) muszą odpowiednio zaspokajać potrzeby życiowe;
    • c. Renta najwyższa wynosi maksymalnie dwukrotność najniższej renty;
    • d. Renty są dostosowywane co najmniej do ruchu cen; 
  3. Ubezpieczenie jest finansowane:
    • a. ze składek ubezpieczonych, przy czym pracodawcy płacą połowę składek za swoich pracobiorców; 
    • b. ze świadczeń Federacji i, o ile ustawa to przewiduje, kantonów; 
  4. Świadczenia Federacji i kantonów łącznie wynoszą najwyżej połowę wydatków. 
  5. Świadczenia Federacji są w pierwszym rzędzie pokrywane z czystego zysku od podatku na wyroby tytoniowe, podatku od wyrobów spirytusowych i opłat za prowadzenie gier hazardowych. 
  6. Federacja popiera integrację inwalidów ze społeczeństwem i wspiera wysiłki na rzecz osób w podeszłym wieku, wdów, wdowców i sierot oraz inwalidów. Może przeznaczyć na ten cel środki z ubezpieczenia na starość, dla wdów, wdowców i sierot oraz z powodu inwalidztwa. 

Artykuł 113
Ubezpieczenie zawodowe 

  1. Federacja wydaje przepisy o ubezpieczeniu zawodowym. 
  2. Przestrzega przy tym następujących zasad:
    • a. Ubezpieczenie zawodowe łącznie z ubezpieczeniem na starość, dla wdów, wdowców i sierot oraz z powodu inwalidztwa umożliwia kontynuowanie w odpowiedni sposób dotychczasowego poziomu życia;
    • b. Ubezpieczenie zawodowe jest dla pracobiorców obowiązkowe; ustawa może przewidzieć wyjątki;
    • c. Pracodawcy ubezpieczają swoich pracobiorców w jednym z zakładów ubezpieczenia społecznego; o ile jest to konieczne Federacja umożliwia im ubezpieczenie pracobiorców w jednym z federalnych zakładów ubezpieczenia;
    • d. Pracujący na własny rachunek mogą się dobrowolnie ubezpieczyć w jednym z zakładów ubezpieczenia; 
    • e. Dla określonych grup pracujących na własny rachunek Federacja może uznać za obowiązkowe ubezpieczenie zawodowe w ogóle lub od poszczególnego ryzyka.
  3. Ubezpieczenie zawodowe jest finansowane ze składek ubezpieczonych, przy czym pracodawcy płacą co najmniej połowę składek za ich pracobiorców. 
  4. Zakłady ubezpieczeniowe muszą odpowiadać federalnym warunkom minimalnym; dla realizacji zadań szczególnych Federacja może przewidzieć środki ogólnokrajowe. 

Artykuł 114 
Ubezpieczenie na wypadek bezrobocia

  1. Federacja wydaje przepisy o ubezpieczeniu na wypadek bezrobocia.
  2. Przestrzega przy tym następujących zasad:
    • a. Ubezpieczenie zapewnia odpowiednie wyrównanie zarobku i wspiera środki na zahamowanie i zwalczanie bezrobocia;
    • b. Przystąpienie jest dla pracobiorców obowiązkowe; ustawa może przewidywać wyjątki;
    • c. Pracujący na własny rachunek mogą ubezpieczyć się dobrowolnie. 
  3. Ubezpieczenie jest finansowane ze składek ubezpieczonych, przy czym pracodawcy płacą połowę składki za swoich pracobiorców.
  4. W sytuacjach nadzwyczajnych Federacja i kantony przyznają świadczenia finansowe. 
  5. Federacja może wydawać przepisy o zasiłkach dla bezrobotnych.

Artykuł 115
Wspieranie osób znajdujących się w niedostatku

Znajdujących się w niedostatku wspierają kantony ich miejsca zamieszkania. Federacja określa wyjątki i kompetencje.

Artykuł 116 
Dodatki rodzinne i ubezpieczenie z tytułu macierzyństwa 

  1. Federacja przy wypełnianiu swych zadań uwzględnia potrzeby rodziny. Może wspierać środki podjęte dla ochrony rodziny. 
  2. Może ona wydawać przepisy o dodatkach rodzinnych i prowadzić federalną rodzinną kasę kompensacyjną.
  3. Tworzy ona ubezpieczenie z tytułu macierzyństwa. Może także zobowiązać do składek osoby, które nie będą korzystały ze świadczeń ubezpieczeniowych.
  4. Federacja może uznać przystąpienie do rodzinnej kasy kompensacyjnej i ubezpieczenia z tytułu macierzyństwa za powszechnie obowiązkowe lub dla poszczególnych grup ludności, a swoje świadczenia uzależnić od odpowiednich świadczeń kantonów.

Artykuł 117
Ubezpieczenie na wypadek choroby i wypadku przy pracy

  1. Federacja wydaje przepisy o ubezpieczeniu na wypadek choroby i wypadku przy pracy.
  2. Może ona ubezpieczenie na wypadek choroby i wypadku przy pracy uznać za powszechnie obowiązkowe lub tylko dla poszczególnych grup ludności.

Artykuł 118
Ochrona zdrowia

  1. Federacja podejmuje w ramach swych kompetencji środki na rzecz ochrony zdrowia.
  2. Wydaje ona przepisy o:
    • a. obchodzeniu się z środkami żywnościowymi, lekarstwami, środkami odurzającymi, organicznymi, chemikaliami i przedmiotami, które mogą zagrażać zdrowiu;
    • b. zwalczaniu zakaźnych, szeroko rozpowszechnionych lub złośliwych chorób ludzi i zwierząt;
    • c. ochronie przed jonizującym napromieniowaniem.

Artykuł 119
Sztuczne zapładnianie i inżynieria genetyczna w odniesieniu do człowieka

  1. Człowiek jest chroniony przed nadużyciami sztucznego zapładniania i inżynierii genetycznej.
  2. Federacja wydaje przepisy o obchodzeniu się z ludzkim nasieniem i materiałem genetycznym. Troszczy się przy tym o ochronę ludzkiej godności, osobowości i rodziny oraz przestrzega następujących zasad:
    • a. Wszelkie formy klonowania i ingerencji w materiał genetyczny ludzkich komórek i embrionów są niedopuszczalne;
    • b. Nie pochodzące od człowieka nasienie lub materiał genetyczny nie może być wprowadzany do ludzkiego nasienia lub z nim łączony;
    • c. Metody medycznie popieranego zapłodnienia mogą być stosowane tylko wtedy, gdy nie można inaczej usunąć bezpłodności lub niebezpieczeństwa przeniesienia ciężkiej choroby, jednakże nie w celu osiągnięcia w organizmie dziecka określonych właściwości lub w celu eksperymentów naukowych; zapłodnienie męskimi komórkami poza ciałem kobiety jest dozwolone tylko na warunkach określonych w ustawie; poza organizmem kobiety może być rozwinięte do stadium embrionu tylko tyle ludzkich komórek jajowych, ile może być natychmiast użyte do implantacji; 
    • d. Ofiarowywanie embrionów i wszelkiego rodzaju zastępcze macierzyństwo są niedopuszczalne;
    • e. Nie może być uprawiany żaden handel ludzkimi komórkami i wytworami z embrionów;
    • f. Materiał genetyczny człowieka może być badany, rejestrowany lub ujawniany tylko wtedy, gdy zainteresowana osoba wyrazi na to zgodę lub gdy przewiduje to ustawa;
    • g. Każdy ma dostęp do danych o jego pochodzeniu. 

Artykuł 120
Technologia genetyczna w odniesieniu do życia pozaludzkiego

  1. Człowiek i jego środowisko pozostaje pod ochroną przed nadużyciami inżynierii genetycznej.
  2. Federacja wydaje przepisy o postępowaniu z nasieniem i materiałem genetycznym zwierząt, roślin i innych organizmów. Uwzględnia przy tym godność stworzenia, jak i bezpieczeństwo człowieka, zwierząt i środowiska oraz chroni genetyczną różnorodność zwierząt i rodzajów roślin. 

Oddział 9
Pobyt i osiedlanie się cudzoziemców

Artykuł 121 

  1. Ustawodawstwo o wjeździe, wyjeździe, pobycie i osiedlaniu się cudzoziemców oraz zapewnianiu azylu należy do kompetencji Federacji. 
  2. Cudzoziemcy mogą być wydaleni ze Szwajcarii, jeżeli zagrażają bezpieczeństwu kraju.

Oddział 10
Prawo cywilne, prawo karne, metrologia

Artykuł 122
Prawo cywilne

  1. Ustawodawstwo w dziedzinie prawa cywilnego należy do kompetencji Federacji.
  2. W sprawie organizacji sądów, postępowania sądowego oraz orzekania w sprawach cywilnych właściwe są kantony. 
  3. Prawomocne wyroki sądowe w sprawach cywilnych są wykonalne w całej Szwajcarii.

Artykuł 123
Prawo karne

  1. Ustawodawstwo w dziedzinie prawa karnego należy do kompetencji Federacji.
  2. Federacja może zapewnić kantonom subwencje na:
    • a. budowę zakładów;
    • b. poprawę wykonywania kar i środków zaradczych;
    • c. urządzenia, które realizują przedsięwzięcia wychowawcze wobec dzieci i młodzieży oraz młodocianych.
  3. W sprawie organizacji sądów, postępowania sądowego oraz orzekania w sprawach karnych właściwe są kantony.

Artykuł 124
Pomoc ofiarom

Federacja i kantony dbają, aby osoby, które na skutek czynu karalnego doznały uszczerbku na ciele, psychice lub zostały seksualnie pokrzywdzone, otrzymały pomoc i odpowiednie odszkodowanie, jeżeli w następstwie tego czynu popadły w trudności ekonomiczne.

Artykuł 125
Metrologia

Ustawodawstwo w sprawach metrologii należy do kompetencji Federacji. 

ROZDZIAŁ 3
Ustrój finansowy

Artykuł 126
Zarządzanie finansami 

  1. Federacja zachowuje trwałą równowagę między swoim wydatkami i dochodami.
  2. Unika ona jakiegokolwiek niedoboru w swoim bilansie, uwzględnia przy tym sytuację gospodarczą.

Artykuł 127
Zasady opodatkowania

  1. Ogólne zasady kształtowania podatków, zwłaszcza krąg podatników, przedmiot podatku i jego wymiar, podlegają określeniu w ustawie. 
  2. Na ile pozwala na to rodzaj podatku, należy przy tym przestrzegać w szczególności zasady powszechności i równości opodatkowania oraz zasady opodatkowania według wydajności ekonomicznej. 
  3. Zabronione jest podwójne opodatkowanie między kantonami. Federacja podejmuje niezbędne środki. 

Artykuł 128
Podatki bezpośrednie 

  1. Federacja może pobierać bezpośredni podatek:
    • a. najwyżej 11,5 % od dochodów osób fizycznych;
    • b. najwyżej 9,8 % od czystego zysku osób prawnych;
    • c. najwyżej 0,825 promila od kapitału i rezerw osób prawnych.
  2. Przy ustalaniu taryf Federacja uwzględnia obciążenie kantonów i gmin podatkami bezpośrednimi. 
  3. Przy podatku dochodowym osób fizycznych równoważy się okresowo skutki ochłodzenia koniunktury. 
  4. Podatki są wymierzone i pobierane przez kantony. Z przychodu brutto z podatku trzy dziesiąte przypadają kantonom; z tego co najmniej jedna szósta zostaje użyta na wyrównanie finansowe między kantonami. 

Artykuł 129
Harmonizowanie podatków 

  1. Federacja ustala zasady harmonizowania podatków bezpośrednich przez Federację, kantony i gminy; bierze przy tym pod uwagę dążenia kantonów do ich harmonizowania. 
  2. Harmonizowanie rozciąga się na obowiązek podatkowy, przedmiot i okresowy wymiar podatków, postępowanie i prawo karne podatkowe. Od harmonizowania są wyłączone w szczególności taryfy podatkowe, stawki podatkowe i należności wolne od podatku. 
  3. Federacja może wydawać przepisy zapobiegające nieuzasadnionym przywilejom podatkowym. 

Artykuł 130
Podatek od wartości dodanej 

  1. Federacja może pobierać od towarów i usług, łącznie ze zużyciem na potrzeby własne, jak i na import, podatek od wartości dodanej w maksymalnej stawce 6,5%. 
  2. 5 % od dochodów z podatku będzie przeznaczone na środki dla odciążenia podatników o niższych dochodach.
  3. Jeżeli z powodu wzrostu struktury wieku nie uda się zapewnić finansowania ubezpieczeń na starość, dla wdów i sierot oraz z powodu inwalidztwa, stawka podatku od wartości dodanej może być podniesiona maksymalnie o jeden punkt procentowy. 12)

Artykuł 131
Szczególne podatki konsumpcyjne 

  1. Federacja może pobierać szczególne podatki konsumpcyjne od:
    • a. tytoniu i wyrobów tytoniowych;
    • b. wyrobów spirytusowych;
    • c. piwa;
    • d. samochodów i ich części składowych;
    • e. ropy, innych olei mineralnych, gazu ziemnego i produktów uzyskanych z jego przetworzenia oraz materiałów pędnych.
  2. Może ona pobierać dopłatę do podatku konsumpcyjnego od materiałów pędnych.
  3. Kantony otrzymują 10 % czystego dochodu z podatku od wyrobów spirytusowych. Środki te należy użyć do zwalczania przyczyn i następstw uzależnienia.

Artykuł 132
Podatek pobierany w formie znaczków skarbowych i podatek rozliczeniowy 

  1. Federacja może pobierać podatki w formie znaczków skarbowych od papierów wartościowych, pokwitowań premii ubezpieczeniowych i od innych świadectw obrotu handlowego; wyłączony od podatku skarbowego jest obrót nieruchomościami rolnymi i obrót hipoteczny.
  2. Federacja może pobierać podatek rozliczeniowy z dochodu od kapitału, od wygranych na loterii i od ubezpieczeń.

Artykuł 133
Cła

Ustawodawstwo w sprawach ceł i innych opłat od obrotu towarami przekraczającymi granicę należy do kompetencji Federacji. 

Artykuł 134
Wyłączenie kantonalnego i komunalnego opodatkowania 

Kantony i gminy nie mogą obciążać podatkiem tego samego rodzaju przedmiotu, który ustawodawstwo federalne oznaczy jako przedmiot podatku od wartości dodanej, szczególnych podatków konsumpcyjnych, podatku pobieranego w formie znaczków skarbowych i podatku rozliczeniowego lub uzna za wolne od podatku.

Artykuł 135
Wyrównanie finansowe

  1. Federacja wspiera wyrównanie finansowe między kantonami.
  2. Przy zapewnieniu świadczeń federalnych uwzględnia ona zdolność finansową kantonów i regionów górskich. 

Z przepisami przejściowymi

9) We wszystkich trzech równoprawnych tekstach występuje podobne określenie: w jęz.niem.: „nach dem Milizprinzip”, w jęz. franc. „le principe de l’armée de milice”, w jęz. wł. „secondo il principio di milizia”; w literaturze przedmiotu używa się też określenia „półzawodowość” (przyp. tłum.). 

10) W tekście niem. stanowiącym podstawę przekładu użyte określenie: „Hinterlassenen” w tekście franc. „survivant”, w tekście wł. „superstiti obejmuje trzy grupy osób uprawnionych do renty w razie utraty osoby zobowiązanej do ich utrzymywania, a mianowicie: wdowy, wdowców i sieroty.(przyp. tłum.). 

11) Pod pojęciem renty (w jęz. niem.:” die Rente”, franc.: „la rente”, wł.: „la rendita”) – należy rozumieć zarówno świadczenia emerytalne z tytułu ubezpieczenia na starość, jak i świadczenia rentowe z innych tytułów (przyp. tłum.).

12) Z tej kompetencji ustawodawca uczynił użytek; zob. uchwałę federalną z 20 marca 1998 r. o podniesieniu stawek podatku od wartości dodanej dla ubezpieczeń AHV/IV AS 1998 1803). Zgodnie z tym stawki podatku od wartości dodanej wynoszą z mocą od 1 stycznia 1999. 7,5% (stawka zwykła), 2,3% (stawka obniżona) i 3,5% (stawka specjalna za usługi noclegowe). 

Powrót do spisu treści

Tytuł 4
NARÓD I KANTONY

ROZDZIAŁ 1
Postanowienia ogólne

Artykuł 136
Prawa polityczne

  1. Prawa polityczne w sprawach federalnych przysługują wszystkim Szwajcarom, którzy ukończyli 18 rok życia i nie są ubezwłasnowolnieni z powodu choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego. Wszyscy mają równe prawa polityczne i obowiązki.
  2. Mogą oni brać udział w wyborach do Rady Narodowej i w głosowaniach federalnych, jak również mogą podejmować i podpisywać inicjatywy ludowe i referenda w sprawach federalnych.

Artykuł 137
Partie polityczne

Partie polityczne współdziałają w kształtowaniu poglądów i woli narodu.

ROZDZIAŁ 2
Inicjatywa i referendum

Artykuł 138
Inicjatywa ludowa w sprawie całkowitej zmiany Konstytucji Federalnej

  1. 100 000 uprawnionych do głosowania może zaproponować całkowitą zmianę Konstytucji Federalnej.
  2. Żądanie to jest przedstawiane narodowi pod głosowanie.

Artykuł 139
Inicjatywa ludowa w sprawie częściowej zmiany Konstytucji Federalnej

  1. 100 000 uprawnionych do głosowania może żądać częściowej zmiany Konstytucji Federalnej.
  2. Inicjatywa ludowa w sprawie częściowej zmiany Konstytucji Federalnej może mieć formę propozycji o ogólnym charakterze lub zredagowanego projektu.
  3. Jeżeli inicjatywa narusza jedność formy, jedność materii lub bezwzględnie obowiązujące postanowienia prawa międzynarodowego, Zgromadzenie Federalne uznaje ją za całkowicie lub częściowo nieważną.
  4. Jeżeli Zgromadzenie Federalne zgadza się z inicjatywą w formie propozycji o ogólnym charakterze, opracowuje częściową zmianę w duchu tej inicjatywy i przedstawia ją narodowi i kantonom pod głosowanie. Jeżeli odrzuca inicjatywę, przedstawia ją narodowi pod głosowanie; naród rozstrzyga, czy inicjatywie należy nadać bieg. Jeżeli naród zgodzi się z inicjatywą, Zgromadzenie Federalne opracowuje odpowiedni projekt.
  5. Inicjatywa w formie opracowanego projektu zostaje przedstawiona narodowi i kantonom pod głosowanie. Zgromadzenie Federalne zaleca przyjęcie inicjatywy lub jej odrzucenie. Jeżeli zaleca odrzucenie, może przedstawić projekt przeciwny.
  6. Naród i kantony głosują równocześnie nad inicjatywą i projektem przeciwnym. Uprawnieni do głosowania mogą udzielić poparcia obu propozycjom. Mogą też podać, której propozycji należy dać pierwszeństwo w przypadku, gdy obie zostaną przyjęte; jeżeli jedna propozycja uzyskuje większość w głosowaniu ludowym a druga więcej głosów kantonów, żadna z nich nie wchodzi w życie.

Artykuł 140
Referendum obligatoryjne

  1. Narodowi i kantonom przedstawia się pod głosowanie:
    • a. zmiany Konstytucji Federalnej;
    • b. przystąpienie do organizacji zbiorowego bezpieczeństwa lub do wspólnot ponadnarodowych;
    • c. ustawy federalne uznane za pilne, które nie mają podstaw konstytucyjnych i których czas obowiązywania przekracza jeden rok; te ustawy federalne muszą być w ciągu roku po przyjęciu przez Zgromadzenie Federalne przedstawione pod głosowanie.
  2. Narodowi przedstawia się pod głosowanie:
    • a. inicjatywy ludowe w sprawie całkowitej zmiany Konstytucji Federalnej;
    • b. inicjatywy ludowe w sprawie częściowej zmiany Konstytucji Federalnej w formie propozycji o ogólnym charakterze, która została odrzucona przez Zgromadzenie Federalne;
    • c. pytanie, czy należy przeprowadzić całkowitą zmianę Konstytucji Federalnej w razie niejednomyślności obu izb.

Artykuł 141
Referendum fakultatywne

  1. Na żądanie 50 000 uprawnionych do głosowania lub ośmiu kantonów przedstawia się narodowi pod głosowanie:
    • a. ustawy federalne;
    • b. ustawy federalne uznane za pilne, których czas obowiązywania przekracza rok;
    • c. uchwały federalne, o ile przewiduje to konstytucja lub ustawa;
    • d. umowy międzynarodowe, które:
      1. są bezterminowe i nie przewidują wypowiedzenia;
      2. przewidują przystąpienie do organizacji międzynarodowych;
      3. wprowadzają wielostronne ujednolicenie prawa.
  2. Zgromadzenie Federalne może poddać inne umowy międzynarodowe pod referendum fakultatywne.

Artykuł 142
Wymagane większości

  1. Projekty przedstawione narodowi pod głosowanie zostają przyjęte, jeżeli wypowiada się za tym większość głosujących.
  2. Projekty przedstawione narodowi i kantonom pod głosowanie zostają przyjęte, jeżeli wypowie się za tym większość głosujących i większość kantonów.
  3. Wynik głosowania ludowego w kantonie oznacza głos tego kantonu.
  4. Kantony Obwalden, Nidwalden, Bazylea-miasto, Bazylea-okolica, Appenzell-Ausserrhoden i Appenzell-Innerrhoden mają po połowie głosu.

Powrót do spisu treści

Tytuł 5
WŁADZE FEDERALNE

ROZDZIAŁ 1
Ogólne postanowienia

Artykuł 143
Wybieralność

Prawo wybieralności do Rady Narodowej, do Rady Federalnej i do Sądu Federalnego mają wszyscy uprawnieni do głosowania.

Artykuł 144
Niepołączalność

  1. Członkowie Rady Narodowej, Rady Kantonów, Rady Federalnej oraz sędziowie Sądu Federalnego nie mogą równocześnie wchodzić w skład żadnego innego organu.
  2. Członkowie Rady Federalnej i sędziowie Sądu Federalnego zatrudnieni w pełnym wymiarze nie mogą piastować żadnego innego urzędu w Federacji lub kantonie i nie mogą wykonywać żadnej innej działalności zarobkowej.
  3. Ustawa może przewidywać dalsze przypadki niepołączalności.

Artykuł 145
Kadencja

Członkowie Rady Narodowej i Rady Federalnej oraz kanclerz federalny są wybierani na cztery lata. Kadencja sędziów Sądu Federalnego wynosi sześć lat.

Artykuł 146
Odpowiedzialność państwa

Federacja odpowiada za szkody, które jej organy bezprawnie wyrządziły podczas wykonywania swoich czynności urzędowych.

Artykuł 147
Procedura konsultacyjna

Przy przygotowywaniu ważniejszych aktów normatywnych i innych projektów o dużej doniosłości oraz ważniejszych umów międzynarodowych zaprasza się do zajęcia stanowiska kantony, partie polityczne oraz zainteresowane środowiska.

ROZDZIAŁ 2
Zgromadzenie Federalne

Oddział 1
Organizacja

Artykuł 148
Pozycja prawna

  1. Zgromadzenie Federalne, z zastrzeżeniem praw narodu i kantonów, sprawuje najwyższą władzę w Federacji.
  2. Zgromadzenie Federalne składa się z dwóch izb, Rady Narodowej i Rady Kantonów; obie izby są równorzędne.

Artykuł 149
Skład i wybory Rady Narodowej

  1. Rada Narodowa składa się z 200 deputowanych narodu.
  2. Deputowanych wybiera naród w wyborach bezpośrednich na zasadzie proporcjonalności. Co cztery lata cały skład ulega odnowieniu.
  3. Każdy kanton tworzy okręg wyborczy.
  4. Mandaty są rozdzielone na kantony według liczby ludności. Każdy kanton ma co najmniej jeden mandat.

Artykuł 150
Skład i wybory Rady Kantonów

  1. Rada Kantonów składa się z 46 deputowanych kantonów.
  2. Kantony Obwalden, Nidwalden, Bazylea-miasto, Bazylea-okręg, Appenzell- Ausserrhoden i Appenzell-Innerrhoden wybierają po jednym deputowanym; pozostałe kantony wybierają po dwóch deputowanych.
  3. Kantony regulują tryb wyboru ich deputowanych do Rady Kantonów.

Artykuł 151
Sesje

  1. Rady zbierają się regularnie na sesjach. Ustawa określa zwoływanie sesji.
  2. Jedna czwarta deputowanych do izby lub Rada Federalna mogą żądać zwołania izb na sesję nadzwyczajną.

Artykuł 152
Przewodnictwo

Każda rada wybiera ze swego grona na okres jednego roku przewodniczącego i pierwszego wiceprzewodniczącego oraz drugiego wiceprzewodniczącego. Ponowny wybór na kolejny rok jest wykluczony.

Artykuł 153
Komisje parlamentarne

  1. Każda rada wyznacza ze swego grona komisje.
  2. Ustawa może przewidywać wspólne komisje.
  3. Ustawa może przekazać komisjom poszczególne kompetencje, o ile nie mają one prawotwórczego charakteru.
  4. Komisjom przy wypełnianiu ich zadań przysługuje prawo do informacji, prawo wglądu i uprawnienia śledcze. Ich zakres określa ustawa.

Artykuł 154
Frakcje

Członkowie Zgromadzenia Federalnego mogą tworzyć frakcje.

Artykuł 155
Służby parlamentarne

Zgromadzenie Federalne zarządza służbami parlamentarnymi. Może ono wzywać do pomocy służby administracji federalnej. Szczegóły określa ustawa.

Oddział 2
Postępowanie

Artykuł 156
Oddzielne obrady

  1. Rada Narodowa i Rada Kantonów obradują oddzielnie.
  2. Dla uchwał Zgromadzenia Federalnego konieczna jest zgoda obu rad.

Artykuł 157
Wspólne obrady

  1. Rada Narodowa i Rada Kantonów obradują wspólnie jako Zjednoczone Zgromadzenie Federalne pod przewodnictwem przewodniczącego Rady Narodowej, aby:
    • a. przeprowadzić wybory;
    • b. rozstrzygać spory kompetencyjne między najwyższymi organami federalnymi;
    • c. stosować prawo łaski.
  2. Zjednoczone Zgromadzenie Federalne zbiera się poza tym w szczególnych okolicznościach i dla przyjęcia oświadczeń Rady Federalnej.

Artykuł 158
Jawność posiedzeń

Posiedzenia rad są jawne. Ustawa może przewidzieć wyjątki.

Artykuł 159
Zdolność do prowadzenia obrad i wymagana większość

  1. Rady mogą ważnie obradować, jeżeli obecna jest większość ich członków.
  2. W obydwu radach i w Zjednoczonym Zgromadzeniu Federalnym rozstrzyga większość głosujących.
  3. Zgody większości członków każdej z rad wymaga jednak:
    • a. uznanie ustaw federalnych za pilne;
    • b. przyjęcie uchwały o subwencjach oraz zobowiązaniach kredytowych i wysokości płatności pociągających za sobą nowe jednorazowe wydatki o wysokości ponad 20 mln. franków lub nowe periodyczne wydatki o ponad 2 mln. franków.
  4. Zgromadzenie Federalne może, w drodze rozporządzenia, dostosować te limity do wzrostu cen.

Artykuł 160
Prawo inicjatywy i zgłaszania wniosków

  1. Każdemu członkowi rady, każdej frakcji, każdej komisji parlamentarnej i każdemu kantonowi przysługuje prawo przedstawiania inicjatyw Zgromadzeniu Federalnemu.
  2. Członkowie rad i Rada Federalna mają prawo zgłaszania wniosków w sprawach będących przedmiotem obrad.

Artykuł 161
Zakaz mandatu imperatywnego

  1. Członkowie Zgromadzenia Federalnego głosują bez instrukcji.
  2. Ujawniają oni swoje związki z grupami interesów.

Artykuł 162
Immunitet

  1. Członkowie Zgromadzenia Federalnego i Rady Federalnej oraz kanclerz federalny nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności prawnej za swoje wypowiedzi w radach i w ich organach.
  2. Ustawa może przewidywać dalsze rodzaje immunitetu i rozszerzyć go na dalsze osoby.

Oddział 3
Kompetencje

Artykuł 163
Forma aktów wydawanych przez Zgromadzenie Federalne

  1. Zgromadzenie Federalne wydaje akty prawotwórcze w formie ustaw federalnych lub rozporządzeń.
  2. Pozostałe akty są wydawane w formie uchwały federalnej; uchwałę federalną, która nie podlega referendum, oznacza się jako zwykłą uchwałę federalną.

Artykuł 164
Ustawodawstwo

  1. Wszystkie ważne przepisy ustanawiające prawo należy wydawać w formie ustawy federalnej. Do tej kategorii należą w szczególności przepisy podstawowe dotyczące:
    • a. wykonywania praw politycznych;
    • b. ograniczenia praw konstytucyjnych;
    • c. praw i obowiązków osób;
    • d. kręgu zobowiązanych do płacenia podatków oraz przedmiotu i wymiaru podatków;
    • e. zadań i świadczeń Federacji;
    • f. obowiązków kantonów w zakresie wdrażania i wykonywania prawa federalnego;
    • g. organizacji i postępowania przed władzami federalnymi.
  2. Kompetencje prawotwórcze mogą być przekazane na podstawie ustawy federalnej, o ile nie jest to wykluczone przez Konstytucję Federalną.

Artykuł 165
Ustawodawstwo w sprawach pilnych

  1. Ustawa federalna, której wejście w życie nie cierpi zwłoki, może być większością głosów każdej rady uznana za pilną i wprowadzona natychmiast w życie. Należy określić termin jej obowiązywania.
  2. W przypadku zgłoszenia żądania poddania pod referendum ustawy federalnej uznanej za pilną, traci ona moc prawną po roku od jej przyjęcia przez Zgromadzenie Federalne, jeżeli w tym czasie nie zostanie przyjęta przez naród.
  3. Ustawa federalna uznana za pilną, która nie ma podstawy w Konstytucji, traci moc po roku od jej przyjęcia przez Zgromadzenie Federalne, jeżeli w tym czasie nie zostanie przyjęta przez naród i kantony. Należy określić termin, do którego obowiązuje.
  4. Ustawa federalna uznana za pilną, która nie zostanie przyjęta w referendum, nie może zostać ponowiona.

Artykuł 166
Stosunki z zagranicą i umowy międzynarodowe

  1. Zgromadzenie Federalne uczestniczy w kształtowaniu polityki zagranicznej i nadzoruje stosunki z zagranicą.
  2. Wyraża ono zgodę na umowy międzynarodowe; wyłączone są umowy, dla których zawarcia właściwa jest Rada Federalna, na podstawie ustawy lub umowy międzynarodowej.

Artykuł 167
Finanse

Zgromadzenie Federalne uchwala wydatki Federacji, ustala preliminarz i zatwierdza sprawozdanie finansowe państwa.

Artykuł 168
Wybory

  1. Zgromadzenie Federalne wybiera członków Rady Federalnej, Kanclerza Federalnego, sędziów Sądu Federalnego i generała. 13)
  2. Ustawa może upoważnić Zgromadzenie Federalne do przeprowadzenia lub zatwierdzenia innych wyborów.

Artykuł 169
Zwierzchni nadzór

  1. Zgromadzenie Federalne wykonuje zwierzchni nadzór nad Radą Federalną i administracją federalną, sądami federalnymi i innymi podmiotami, którym powierzono realizację zadań Federacji.
  2. Wobec przewidzianych przez ustawę specjalnych przedstawicieli komisji nadzorujących nie skutkuje żaden obowiązek dochowania tajemnicy.

Artykuł 170
Badanie skuteczności

Zgromadzenie Federalne troszczy się o badanie skuteczności środków podejmowanych przez Federację.

Artykuł 171
Zlecenia dla Rady Federalnej

Zgromadzenie Federalne może zlecać zadania Radzie Federalnej. Ustawa określi szczegóły, a zwłaszcza środki, za pomocą których Zgromadzenie Federalne może wpływać na sprawy z zakresu właściwości Rady Federalnej.

Artykuł 172
Stosunki między Federacją a kantonami

  1. Zgromadzenie Federalne sprawuje pieczę nad stosunkami między Federacją a kantonami.
  2. Udziela ona gwarancji dla konstytucji kantonów.
  3. Wyraża ona zgodę na zawarcie przez kantony umów między sobą i z zagranicą, jeżeli Rada Federalna lub inny kanton wniesie sprzeciw.

Artykuł 173
Dalsze zadania i uprawnienia

  1. Zgromadzenie Federalne ma ponadto następujące zadania i uprawnienia:
    • a. podejmuje środki dla ochrony bezpieczeństwa zewnętrznego, niezawisłości i neutralności Szwajcarii;
    • b. podejmuje środki dla ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego;
    • c. jeżeli wymagają tego sytuacje nadzwyczajne, dla realizacji zadań wymienionych w pkt a i b może wydawać rozporządzenia lub zwykłe uchwały federalne;
    • d. zarządza pełnienie służby czynnej i mobilizuje w tym celu armię lub jej część;
    • e. podejmuje środki na realizację prawa federalnego;
    • f. rozstrzyga o ważności inicjatyw ludowych, które doszły do skutku;
    • g. współdziała w planowaniu ważnych czynności państwa;
    • h. rozstrzyga o aktach indywidualnych, o ile federalna ustawa wyraźnie to przewiduje;
    • i. rozstrzyga konflikty kompetencyjne między naczelnymi organami federalnymi;
    • k. rozstrzyga w sprawach ułaskawień i amnestii.
  2. Zgromadzenie Federalne zajmuje się poza tym sprawami, które należą do kompetencji Federacji i nie zostały przekazane innym organom.
  3. Ustawa może przekazać Zgromadzeniu Federalnemu dalsze zadania i uprawnienia.

ROZDZIAŁ 3
Rada Federalna i administracja federalna

Oddział 1
Organizacja i postępowanie

Artykuł 174
Rada Federalna

Rada Federalna jest najwyższą władzą rządzącą i wykonawczą Federacji.

Artykuł 175
Skład i wybory

  1. Rada Federalna składa się z siedmiu członków.
  2. Członków Rady Federalnej wybiera Zgromadzenie Federalne po każdym całkowitym odnowieniu Rady Narodowej.
  3. Z jednego kantonu nie może być wybrany więcej niż jeden członek Rady Federalnej.

Artykuł 176
Przewodnictwo

  1. Prezydent Federacji przewodniczy Radzie Federalnej.
  2. Prezydenta Federacji oraz wiceprezydenta Federacji wybiera Zgromadzenie Federalne spośród członków Rady Federalnej na okres jednego roku.
  3. Wykluczony jest ponowny wybór na kolejny rok. Prezydent Federacji nie może być wybrany na wiceprezydenta na kolejny rok.

Artykuł 177
Zasada kolegialności i departamentalności

  1. Rada Federalna decyduje kolegialnie.
  2. Sprawy Rady Federalnej w celu ich przygotowania i wykonania rozdziela się według departamentów na poszczególnych jej członków.
  3. Departamentom i podległym im jednostkom administracyjnym przekazuje się sprawy do samodzielnego załatwienia; muszą być przy tym zagwarantowane odwoławcze środki prawne.

Artykuł 178
Administracja federalna

  1. Rada Federalna kieruje administracją federalną. Dba o odpowiednią organizację i celową realizację zadań.
  2. Administracja federalna dzieli się na departamenty; każdym departamentem kieruje członek Rady Federalnej.
  3. Zadania administracji mogą być na podstawie ustawy przenoszone na organizacje i osoby prawa publicznego lub prywatnego spoza administracji federalnej.

Artykuł 179
Kancelaria Federalna

Kancelaria Federalna jest ogólną placówką sztabową Rady Federalnej 14) . Jest ona kierowana przez Kanclerza Federalnego.

Oddział 2
Kompetencje

Artykuł 180
Polityka rządu

  1. Rada Federalna określa cele i środki swojej polityki rządowej. Planuje i koordynuje działalność państwową.
  2. Obszernie i w odpowiednim czasie informuje ona opinię publiczną o swojej działalności, o ile przeważające interesy publiczne lub prywatne nie stoją temu na przeszkodzie.

Artykuł 181
Prawo inicjatywy

Rada Federalna przedstawia Zgromadzeniu Federalnemu projekty aktów normatywnych.

Artykuł 182
Stanowienie prawa i wykonywanie

  1. Rada Federalna wydaje przepisy stanowiące prawo w formie rozporządzeń, o ile jest do tego upoważniona przez Konstytucję lub ustawę.
  2. Zajmuje się ona wykonywaniem ustaw, uchwał Zgromadzenia Federalnego oraz wyroków organów sądowych Federacji.

Artykuł 183
Finanse

  1. Rada Federalna opracowuje plan finansowy, projektuje preliminarz i sporządza sprawozdanie rachunkowe państwa.
  2. Dba ona o zgodne z przepisami wykonywanie budżetu.

Artykuł 184
Stosunki z zagranicą

  1. Rada Federalna zajmuje się sprawami zagranicznymi z zachowaniem prawa współdziałania Zgromadzenia Federalnego; reprezentuje Szwajcarię na zewnątrz.
  2. Podpisuje umowy i je ratyfikuje. Przedstawia je Zgromadzeniu Federalnemu dla wyrażenia zgody.
  3. O ile obrona interesów kraju tego wymaga, Rada Federalna może wydawać rozporządzenia i zarządzenia. Rozporządzenia wymagają określenia terminu ich obowiązywania.

Artykuł 185
Bezpieczeństwo zewnętrzne i wewnętrzne

  1. Rada Federalna podejmuje środki dla zapewnienia bezpieczeństwa zewnętrznego, niezawisłości i neutralności Szwajcarii.
  2. Podejmuje ona środki dla ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego.
  3. Może ona, bezpośrednio opierając się na tym przepisie, wydawać rozporządzenia i zarządzenia dla zapobieżenia występującym lub bezpośrednio grożącym poważnym zakłóceniom porządku publicznego albo bezpieczeństwu wewnętrznemu lub zewnętrznemu. Tego rodzaju rozporządzenia wymagają określenia terminu ich obowiązywania.
  4. W pilnych przypadkach może ona ogłaszać mobilizację armii. Jeżeli mobilizacja dotyczy więcej niż 4 000 żołnierzy do pełnienia służby czynnej lub powołanie trwa dłużej niż trzy tygodnie, należy bezzwłocznie zwołać Zgromadzenie Federalne.

Artykuł 186
Stosunki między Federacją i kantonami

  1. Rada Federalna troszczy się o pielęgnowanie stosunków Federacji z kantonami i współpracuje z nimi.
  2. Zatwierdza ona akty normatywne kantonów, których wprowadzenia wymaga prawo federalne.
  3. Może ona zgłaszać sprzeciw wobec umów między kantonami lub kantonów z zagranicą.
  4. Czuwa ona nad przestrzeganiem prawa federalnego, jak i konstytucji kantonów oraz umów kantonów i podejmuje niezbędne środki.

Artykuł 187
Dalsze zadania i uprawnienia

  1. Rada Federalna ma ponadto następujące zadania i uprawnienia:
    • a. nadzoruje federalną administrację i inne podmioty wykonujące zadania Federacji;
    • b. składa regularnie Zgromadzeniu Federalnemu sprawozdanie ze swoich czynności oraz o stanie państwa;
    • c. przeprowadza czynności związane z powołaniem lub wyborami, jeżeli nie przysługuje to innym organom;
    • d. rozpatruje skargi, o ile przewiduje to ustawa.
  2. Ustawa może powierzyć Radzie Federalnej dalsze zadania i uprawnienia.

ROZDZIAŁ 4
Sąd Federalny

Artykuł 188
Pozycja prawna

  1. Sąd Federalny jest najwyższą władzą wymiaru sprawiedliwości Federacji.
  2. Ustawa określa organizację i postępowanie.
  3. Sąd Federalny powołuje swoją administrację.
  4. Przy wyborze sędziów Sądu Federalnego Zgromadzenie Federalne uwzględnia reprezentację języków urzędowych.

Artykuł 189
Sądownictwo konstytucyjne

  1. Sąd Federalny rozpoznaje:
    • a. skargi na naruszenie praw konstytucyjnych;
    • b. skargi na naruszenie autonomii gmin i innych gwarancji kantonów na korzyść korporacji prawa publicznego;
    • c. skargi na naruszenie umów międzynarodowych lub umów kantonów;
    • d. publicznoprawne spory między Federacją a kantonami lub między kantonami.
  2. Ustawa może przekazać innym władzom federalnym rozstrzyganie określonych spraw.

Artykuł 190
Sądownictwo cywilne, karne i administracyjne

  1. Ustawa określa właściwość Sądu Federalnego w sprawach cywilnych, karnych i administracyjnych oraz w innych dziedzinach prawa.
  2. Kantony mogą przekazać Sądowi Federalnemu, za zgodą Zgromadzenia Federalnego, rozstrzyganie sporów z zakresu kantonalnego prawa administracyjnego.

Artykuł 191
Miarodajne prawo

Ustawy federalne i prawo międzynarodowe są miarodajne dla Sądu Federalnego oraz innych władz stosujących prawo.


13) Pojęcie „generał” (nazwa historyczna) oznacza głównodowodzącego federalną armią szwajcarską. Wybiera go Zgromadzenie Federalne w sytuacji, gdy ze względu na ochronę neutralności lub niezawisłości kraju, zachodzi potrzeba zarządzenia powszechnej mobilizacji lub jest ona zarządzona (przyp. tłum.).

14) Specyficzne określenie, w tekście niem. stanowiącym podstawę przekładu: „Stabstelle”, w tekście franc. „l’etat-major”, w tekście wł. „lo stato maggiore”, przetłumaczone jako „placówka sztabowa”, określa nie tylko pozycję i funkcje tego organu, który ma spełniać rolę sekretariatu Rady Federalnej, ale także wielorakie funkcje informacyjne, planistyczne, przygotowawcze, organizacyjne, koordynacyjne i kontrolne (BBl 1997 nr 1, s. 409), (przyp. tłum.).

Powrót do spisu treści

Tytuł 6
ZMIANA KONSTYTUCJI FEDERALNEJ I PRZEPISY PRZEJŚCIOWE

ROZDZIAŁ 1
Zmiana

Artykuł 192
Zasada

  1. Konstytucja Federalna może być w każdym czasie całkowicie lub częściowo zmieniona.
  2. Jeżeli Konstytucja Federalna lub oparte na niej ustawodawstwo nie stanowi inaczej, zmiana następuje na drodze ustawodawczej.

Artykuł 193
Zmiana całkowita

  1. Zmiana całkowita Konstytucji Federalnej może zostać zaproponowana przez naród lub przez każdą z rad albo zostać uchwalona przez Zgromadzenie Federalne.
  2. Jeżeli inicjatywa pochodzi od narodu lub gdy obie rady nie są jednomyślne, naród rozstrzyga o przeprowadzeniu zmiany całkowitej.
  3. Jeżeli naród opowie się za zmianą całkowitą, obie rady zostają wybrane na nowo.
  4. Nie mogą zostać przy tym naruszone obowiązujące postanowienia prawa międzynarodowego.

Artykuł 194
Zmiana częściowa

  1. Zmianę częściową Konstytucji Federalnej może inicjować naród lub może ona zostać uchwalona przez Zgromadzenie Federalne.
  2. Zmiana częściowa musi zachować jedność materii i nie może naruszać obowiązujących postanowień prawa międzynarodowego.
  3. Inicjatywa ludowa w sprawie zmiany częściowej musi ponadto zachować jedność formy.

Artykuł 195
Wejście w życie

Całkowicie lub częściwo zmieniona Konstytucja Federalna wchodzi w życie po jej przyjęciu przez naród i kantony.

ROZDZIAŁ 2
Przepisy przejściowe

Artykuł 196

  1. Przepis przejściowy do art. 84 (Ruch tranzytowy przez Alpy)
    • Przemieszczenie tranzytowego ruchu towarowego na szyny musi zostać zakończone w ciągu 10 lat od przyjęcia inicjatywy ludowej w sprawie ochrony regionów alpejskich przed ruchem tranzytowym.
  2. Przepis przejściowy do art. 85 (Zryczałtowana opłata od samochodów ciężarowych)
    1. Federacja pobiera roczną opłatę za korzystanie z dróg otwartych dla ogólnego ruchu od krajowych i zagranicznych pojazdów samochodowych i przyczep o wadze łącznej ponad 3,5 t.
    2. Opłata ta wynosi:
      • a. od samochodów ciężarowych i siodełkowych o wadze
        – ponad 3,5 do 12 t 650 franków
        – ponad 12 do 18 t 2.000 franków
        – ponad 18 do 26 t. 3 000 franków
        – ponad 26 t. 4 000 franków
      • b. od przyczep o wadze
        – ponad 3,5 do 8 t 650 franków
        – ponad 8 do 10 t 1 500 franków
        – ponad 10 t 2 000 franków
      • c. od autokarów 650 franków
    3. Ustawa federalna może dostosowywać stawki opłat, o ile uzasadniają to koszty ruchu drogowego.
    4. Rada Federalna może poza tym dostosować w drodze rozporządzenia kategorie taryf od 12 t według ust. 2 do każdorazowych zmian kategorii ciężaru w ustawie o ruchu drogowym.
    5. Rada Federalna określa odpowiednio zróżnicowane stawki opłat od pojazdów samochodowych, które nie przez cały rok pozostają się w ruchu drogowym w Szwajcarii; uwzględnia przy tym koszty pobierania opłat.
    6. Rada Federalna określa wykonanie. Może ona określić stawki w myśl ust. 2 dla szczególnych rodzajów pojazdów samochodowych, zwolnić od opłat określone pojazdy samochodowe lub wprowadzić szczególne regulacje, w szczególności za ruch pojazdów w obszarze granicznym. Przy tym pojazdy samochodowe zarejestrowane za granicą nie mogą być traktowane lepiej niż szwajcarskie. Rada Federalna może przewidzieć kary pieniężne za wykroczenia. Kantony pobierają opłaty od pojazdów samochodowych zarejestrowanych w kraju.
    7. W drodze ustawodawstwa może nastąpić całkowite lub częściowe zniesienie tych opłat.
    8. Przepis niniejszy obowiązuje do czasu wejścia w życie ustawy o ruchu samochodów ciężarowych z dnia 19 grudnia 1997 r.
  3. Przepis przejściowy do art. 87 (Koleje żelazne i inne środki komunikacji)
    1. Wielkie plany budowy kolei obejmują nową kolejową alpejską magistralę tranzytową (NEAT), Kolej 2000, przyłączenie wschodniej i zachodniej Szwajcarii do wysoko wydajnej sieci europejskich kolei oraz poprawienie ochrony przed hałasem wzdłuż linii kolejowej aktywnymi i pasywnymi środkami.
    2. W celu finansowania wszelkich projektów budowy kolei Rada Federalna może:
      • a. przeznaczyć cały dochód ze zryczałtowanych opłat od ruchu samochodów ciężarowych według art. 196 liczba 2, do czasu wejścia w życie opłat od samochodów ciężarowych zależnych od mocy lub zużycia według art. 85, i w tym celu zwiększyć stawki opłat maksymalnie do 100%;
      • b. przeznaczyć maksymalnie dwie trzecie dochodu z opłat zależnych od mocy lub zużycia samochodów ciężarowych według art. 85;
      • c. przeznaczyć środki pochodzące z opodatkowania materiałów pędnych na podstawie art. 86 ust. 3 lit. b, dla pokrycia 23 % ogólnych nakładów na linie bazowe NEAT;
      • d. pożyczyć z rynku kapitałowego, jednakże najwyżej 25 % ogólnych nakładów na NEAT, Kolej 2000 i przyłączenie wschodniej i zachodniej Szwajcarii do wysokowydajnej sieci europejskich kolei;
      • e. podnieść wszelkie stawki podatku od wartości dodanej (łącznie z dopłatą) o 0,1 punktu procentowego, ustalone w art. 196 pkt 14 oraz art. 130;
      • f. przewidzieć uzupełniające finansowanie przez osoby prywatne i organizacje międzynarodowe.
    3. 3. Finansowanie wszelkich projektów budowy kolei zgodnie z ust. 1 następuje za pośrednictwem funduszu podporządkowanego Federacji i prowadzącego własne rachunki. Środki pochodzące z wymienionych w ust. 2 opłat i podatków będą księgowane na rachunek finansowy Federacji i w tym samym roku wpłacone do funduszu. Federacja może zapewnić funduszowi zaliczki. Zgromadzenie Federalne wydaje regulamin funduszu w formie rozporządzenia.
    4. 4. Cztery wielkie projekty budowy kolei zgodnie z ust. 1 zostaną uchwalone w formie ustaw federalnych. Dla każdego wielkiego projektu jako całości trzeba wykazać potrzebę i zdolność wykonawczą. Przy projekcie NEAT poszczególne fazy budowy stanowią części składowe ustawy federalnej. Zgromadzenie Federalne zezwala na użycie niezbędnych środków z obowiązującymi kredytami. Rada Federalna zatwierdza etapy budowy i określa harmonogram prac.
    5. 5. Postanowienie niniejsze obowiązuje do czasu zakończenia budowy i finansowania (zwrotu udzielonych zaliczek) wspomnianych w ust. 1 wielkich planów budowy kolei.
  4. Przepis przejściowy do art. 90 (Energia jądrowa)
    1. Do 23 września 2000 r. nie będą udzielane żadne zezwolenia ogólne na budowę, uruchomienie lub prowadzenie nowych urządzeń do wytwarzania energii jądrowej.
  5. Przepis przejściowy do art. 95 (Działalność zarobkowa w gospodarce prywatnej)
    1. Do czasu wydania ustawy federalnej kantony są zobowiązane do wzajemnego uznawania świadectw ukończenia wykształcenia zawodowego.
  6. Przepis przejściowy do art. 102 (Zaopatrzenie kraju)
    1. Federacja zabezpiecza zaopatrzenie kraju w zboże na chleb i mąkę do wypieku.
    2. Niniejsze postanowienie przejściowe pozostaje w mocy najdłużej do dnia 31 grudnia 2003 r.
  7. Przepis przejściowy do art. 103 (Polityka strukturalna)
    1. Kantony mogą nie dłużej niż w ciągu 10 lat od wejścia w życie konstytucji zachować istniejące regulacje, które w celu zapewnienia egzystencji znaczącej części określonych gałęzi przemysłu gastronomiczno-hotelowego, uzależniają otwieranie zakładów od zapotrzebowania.
  8. Przepis przejściowy do art. 106 (Gry hazardowe)
    1. Artykuł 106 wchodzi w życie wraz z wejściem w życie nowej ustawy federalnej o grach hazardowych i domach gry.
    2. Do tego czasu obowiązują następujące postanowienia:
      • a. tworzenie i prowadzenie domów gry jest zabronione;
      • b. rządy kantonalne mogą zezwolić, z zachowaniem warunków podyktowanych dobrem publicznym, na prowadzenie tego rodzaju gier rozrywkowych, które do wiosny 1925 r. były normalnie w zwyczaju w kasynach, o ile w ocenie władz udzielających zezwolenia tego rodzaju działalność wydaje się konieczna do utrzymania lub rozwoju ruchu turystycznego z zagranicy i jest prowadzona przez powołane w tym celu przedsiębiorstwo. Kantony mogą jednak zakazać gier tego rodzaju.
      • c. Rada Federalna wyda rozporządzenie w sprawie ograniczeń podyktowanych dobrem publicznym. Stawka nie może przekroczyć 5 franków.
      • d. każde zezwolenie kantonalne podlega zatwierdzeniu przez Radę Federalną.
      • e. jedna czwarta dochodów brutto z gier rozrywkowych podlega odprowadzeniu do Federacji, która tę część bez potrącenia powinna przeznaczyć na swoje własne świadczenia dla ofiar szkód żywiołowych, jak i na ogólnoużyteczne instytucje opieki społecznej.
      • f. Federacja może podejmować odpowiednie środki także w odniesieniu do loterii.
  9. Przepis przejściowy do art. 110 ust. 3 (Święto federalne)
    1. Do czasu wejścia w życie zmienionego ustawodawstwa szczegóły określa Rada Federalna.
    2. Dnia święta federalnego nie zalicza się do dni świątecznych według art. 18 ust. 2 prawa pracy.
  10. Przepis przejściowy do art. 112 (Ubezpieczenia na starość, dla wdów, wdowców i sierot oraz z powodu inwalidztwa)
    • Dopóki federalne ubezpieczenia na starość, dla wdów, wdowców i sierot oraz z powodu inwalidztwa nie pokrywa potrzeb życiowych, Federacja przekazuje kantonom dotacje na finansowanie i świadczenia uzupełniające.
  11. Przepis przejściowy do art. 113 (Ubezpieczenie zawodowe)
    • Ubezpieczeni, którzy należą do pokolenia wstępującego i na skutek tego nie będą rozporządzać pełnym okresem składkowym, powinni w zależności od ich dochodów w przeciągu 10 do 20 lat od wejścia w życie ustawy otrzymać ustawowo określone świadczenieminimalne.
  12. Przepis przejściowy do art. 126 (Zarządzanie finansami)
    1. Nadwyżki wydatków w budżecie Federacji należy ograniczać przez oszczędności, aż do uzyskania istotnego zrównoważenia budżetu.
    2. W roku obrachunkowym 1999 deficyt nie może przekroczyć 5 miliardów franków, a w roku obrachunkowym 2000 – 2,5 miliarda franków; w roku obrachunkowym 2001 musi być zmniejszony do maksymalnie 2 % dochodów.
    3. Jeżeli wymaga tego sytuacja gospodarcza, większość obu rad może przedłużyć najwyżej o dwa lata, w drodze rozporządzenia, terminy określone w ust. 2.
    4. Zgromadzenie Federalne i Rada Federalna uwzględniają założenia, ustalone w ust. 2, przy przygotowywaniu preliminarza i wieloletniego planu finansowego oraz przy rozpatrywaniu wszelkich przedłożeń ze skutkami finansowymi.
    5. Przy wykonywaniu preliminarza Rada Federalna wykorzystuje nadarzające się możliwości oszczędzania. W tym celu może zablokować już zaaprobowane zobowiązania płatnicze i kredytowe. Pozostają zachowane ustawowe roszczenia i świadczenia przyznane prawomocnie w konkretnych przypadkach.
    6. Jeżeli założenia ustalone w ust. 2 nie osiągną celu, Rada Federalna ustali, jakie należności muszą być dodatkowo zablokowane. W tym celu:
      • a. postanawia o dodatkowych oszczędnościach w ramach swojej właściwości;
      • b. wnosi do Zgromadzenia Federalnego o dokonanie niezbędnych zmian w ustawach dla uzyskania dodatkowych oszczędności.
    7. Rada Federalna oszacowuje ogólną kwotę dodatkowych oszczędności tak, aby założenia mogły być osiągnięte maksymalnie z dwuletnim opóźnieniem. Oszczędności powinny być poczynione zarówno przy świadczeniach na rzecz osób trzecich, jak i w zakresie federalnym.
    8. Rady federalne postanowią o wnioskach Rady Federalnej na tej samej sesji i odpowiedni akt wprowadzą w życie zgodnie z art. 165 konstytucji; są one związane sumą projektowanych przez Radę Federalną oszczędności według ust. 6.
    9. O ile nadwyżka wydatków w późniejszym roku obrachunkowym ponownie przekroczy 2 % dochodów, to w kolejno następującym roku obrachunkowym należy go zredukować do tej wartości. Jeżeli wymaga tego sytuacja gospodarcza, Zgromadzenie Federalne w drodze rozporządzeniu może przesunąć termin najwyżej o dwa lata. W pozostałym zakresie postępowanie odbywa się zgodnie z ust. 4-8.
    10. Niniejsze postanowienie obowiązuje do czasu zastąpienia go przez prawnokonstytucyjne środki ograniczania deficytu i zadłużenia.
  13. Przepis przejściowy do art. 128 (Okres pobierania podatków)
    • Uprawnienie do pobierania bezpośrednich podatków federalnych jest ograniczone do końca 2006 r.
  14. Przepis przejściowy do art. 130 (Podatek od wartości dodanej)
    1. Do czasu wejścia w życie ustawy o podatku od wartości dodanej Rada Federalna wydaje przepisy wykonawcze. Do przepisów wykonawczych odnoszą się następujące zasady:
      • a. Podatkowi podlegają:
        1. dostawy towarów i usług, które odpłatnie (łącznie z użyciem na potrzeby własne) wykonuje przedsiębiorstwo w kraju:
        2. wwóz towarów.
      • b. Od podatku, bez prawa do odliczenia podatku wliczonego przez dostawców do rachunku, są wyłączone:
        1. świadczenia realizowane przez pocztę szwajcarską w ramach zastrzeżonych sobie usług, z wyjątkiem przewozu osób;
        2. świadczenia w zakresie służby zdrowia;
        3. świadczenia w zakresie pomocy społecznej i bezpieczeństwa socjalnego;
        4. świadczenia w zakresie wychowania, nauki oraz opieki nad dziećmi i młodzieżą;
        5. świadczenia kulturalne;
        6. obrót ubezpieczeniowy;
        7. obroty w zakresie obrotu pieniężnego i kapitałowego, z wyjątkiem zarządu majątkiem i spraw inkasa;
        8. przekaz, wynajem na czas nieokreślony oraz dzierżawa gruntów;
        9. zakłady, loterie i inny gry hazardowe;
        10. usługi, które organizacje nieprowadzące działalności zarobkowej świadczą swoim członkom za określoną w statucie składkę.
        11. dostawy stosowanych jako takie w kraju urzędowych znaków wartościowych.
          • Dla zachowania neutralności konkurencji i uproszczenia pobierania podatku może być dopuszczone dobrowolne opodatkowanie od obrotów wymienionych w tych punktach z prawem do odliczenia podatku wliczonego przez dostawców do rachunku.
      • c. Zwolnione są od podatku, z prawem do odliczenia podatku wliczonego przez dostawców do rachunku:
        1. wywóz towarów i usług świadczonych za granicą;
        2. usługi związane z wywozem lub przewozem towarów.
      • d. Od obowiązku podatku z tytułu obrotów w kraju są wyłączone:
        1. przedsiębiorstwa o podlegającym rocznemu opodatkowaniu obrocie całkowitym w kwocie nie wyższej niż 75 000 franków;
        2. przedsiębiorstwa o podlegającym rocznemu opodatkowaniu obrocie całkowitym w kwocie nie wyższej niż 250 000 franków, o ile należność podatkowa, po potrąceniu podatku obrotowego wliczonego w rachunki dostawców, regularnie nie przekracza 4 000 franków rocznie;
        3. rolnicy, leśnicy i ogrodnicy, którzy dostarczają produkty wyłącznie z własnego gospodarstwa oraz handlarze bydłem;
        4. artyści, malarze i rzeźbiarze za tworzone przez nich osobiście dzieła sztuki.
          • Dla zachowania neutralności konkurencji i dla uproszczenia pobierania podatku może być dopuszczone dobrowolne opodatkowanie od obrotów wymienionych w tych punktach z prawem do odliczenia podatku wliczonego przez dostawców do rachunku.
      • e. Podatek wynosi:
        1. 1. 2,0 % od dostaw lub wwozu następujących towarów, które Rada Federalna może dokładniej określić:
          • wody w wodociągach,
          • artykułów żywnościowych i napoi, z wyjątkiem napojów alkoholowych,
          • bydła, drobiu, ryb,
          • zboża,
          • nasion, sadzonek bulwiastych i cebulkowatych, żywych roślin, sadzonek, pędów oraz kwiatów ciętych oraz gałązek, także przywiązanych do bukietów, wieńców i temu podobnych,
          • pasz, kiszonek, podściółek, nawozów i środków ochrony roślin,
          • leków,
          • gazet, czasopism, książek i innych druków w rozmiarze podlegającym określeniu przez Radę Federalną;
        2. 2,0 % od usług zakładów radiowych i telewizyjnych, o ile nie mają one komercyjnego charakteru;
        3. 6,5 % od dostaw i wwozu innych towarów oraz od wszystkich innych podlegających podatkowi od usług.
      • f. Podatek będzie obliczony od zapłaty; przy braku zapłaty oraz przy wwozie miarodajna jest wartość towarów lub usług.
      • g. Podatkiem są obciążeni:
        1. podatnicy, którzy dokonują obrotu podlegającego podatkowi;
        2. odbiorcy usług, pochodzących z zagranicy, o ile ich obrót całkowity przekracza rocznie 10 000 franków;
        3. zobowiązani do opłat celnych lub zgłoszenia celnego, wwożący towar.
      • h. Na podatniku ciąży podatek od obrotu podlegającego opodatkowaniu; o ile wykorzystuje on dostarczone mu towary lub usługi dla obrotów podlegających opodatkowaniu w kraju lub za granicą, to może on w podatkowym rozliczeniu od podatku, do którego jest zobowiązany, odliczyć następujące podatki wliczone w rachunkach dostawców:
        1. 1. te, które inni podatnicy przesunęli na niego oraz
        2. 2. te, które zostały uiszczone za przywóz towarów lub sprowadzenie usług z zagranicy;
        3. 3. 2,0 % ceny surowców, które nabył z nie podlegającego opodatkowaniu gospodarstwa zgodnie z literą d pkt 3.
          • Od wydatków, które nie mają handlowego charakteru, nie przysługuje prawo odliczenia.
      • i. Podatek i odliczenia będą rozliczane w zasadzie kwartalnie.
      • k. W celu opodatkowania obrotu złotymi monetami i czystym złotem oraz towarów, które już podlegają szczególnym obciążeniom skarbowym, mogą być wydane odrębne przepisy.
      • l. Można zarządzić uproszczenia, o ile nie spowoduje to istotnych skutków ani dla dochodów podatkowych ani dla konkurencji, i o ile na skutek tego rozliczenia podatkowe nie okażą się dla innych podatników nadmiernie uciążliwe.
      • m. Oszustwa podatkowe i zagrożenia uszczupleniem wpływów podatkowych będą karane odpowiednio do pozostałego prawa karnego podatkowego.
      • n. Przewidziane w art. 7 ustawy federalnej o wykroczeniach szczególne regulacje dotyczące karalności działalności gospodarczej mogą mieć zastosowanie w sprawach, w których może być brana pod uwagę kara pieniężna nie przekraczająca 5 000 franków.
        1. W ciągu pierwszych pięciu lat po wprowadzeniu podatku od wartości dodanej przeznaczy się 5 % zysku rocznie z tego podatku na obniżenie premii w ubezpieczeniach zdrowotnych na rzecz podatników niższych klas podatkowych. Zgromadzenie Federalne postanowi, w jaki sposób udział w podatku od wartości dodanej związany z tym celem ma dalsze zastosowanie po upływie tego terminu.
        2. Federacja może, za usługi turystyczne świadczone w kraju, ustalić ustawowo niższe stawki podatku od towarów i usług, o ile z usług tych w znacznym wymiarze korzystają cudzoziemcy i wymaga tego konkurencyjność 15) .
        3. Uprawnienie do pobierania podatku od towarów i usług jest ograniczone do końca 2006 r.
  15. Przepis przejściowy do art. 131 (Podatek od piwa)
    Do czasu wydania ustawy federalnej podatek od piwa będzie pobierany według dotychczasowego prawa.
  16. Przepis przejściowy do art. 132 (Udział kantonów w podatku rozliczeniowym)
    Do czasu nowej regulacji wyrównania finansowego między kantonami udział kantonów w dochodzie z podatku rozliczeniowego wynosi 12 %. Jeżeli stawka podatku rozliczeniowego przekracza 30 %, udział kantonów wynosi 10 %.

II

  1. Konstytucja Federalna Konfederacji Szwajcarskiej z dnia 29 maja 1874 r. zostaje uchylona.
  2. Następujące przepisy Konstytucji Federalnej, które należy przenieść do prawa ustawowego, obowiązują nadal do czasu wejścia w życie odpowiednich przepisów ustawowych:
    • a. Artykuł 32quarter ust. 6 16)
      Prowadzenie handlu domokrążnego i wędrownego napojami spirytusowymi jest zakazane.
    • b. Artykuł 36quinquies ust. 1 zd. pierwsze, zd. drugie do ostatniego i ust. 4 zd. drugie 17)
      1. Federacja pobiera opłatę za korzystanie z dróg krajowych pierwszej i drugiej klasy od krajowych i zagranicznych pojazdów silnikowych i przyczep o łącznej wadze 3,5 t w kwocie 40 franków.
      2. … Rada Federalna może zwolnić określone pojazdy od opłat i ustalić regulację specjalną, w szczególności dla ruchu pojazdów w obszarze granicznym. Przy tym pojazdy zarejestrowane za granicą nie mogą być traktowane lepiej niż szwajcarskie. Rada Federalna może przewidzieć kary pieniężne za wykroczenia. Kantony pobierają opłaty od pojazdów zarejestrowanych w kraju i nadzorują przestrzeganie przepisów przez wszystkie pojazdy.
      3. … Ustawa może rozciągnąć opłatę na dalsze kategorie pojazdów, jeżeli nie podlegają one opłatom od samochodów ciężarowych.
    • c. Artykuł 121bis ust. 1, 2 i ust. 3 zd. pierwsze i drugie 18)
      1. 1. Jeżeli Zgromadzenie Federalne uchwali projekt przeciwny, uprawnionym do głosowania zostaną przedstawione na tej samej karcie do głosowania trzy pytania. Każdy uprawniony do głosowania może bez ograniczenia oświadczyć:
        1. czy woli inicjatywę ludową od obowiązującego prawa;
        2. czy woli projekt przeciwny od obowiązującego prawa;
        3. który z dwóch projektów powinien wejść w życie w sytuacji, gdy naród i kantony przedłożą oba projekty nad obowiązujące prawo.
      2. Dla każdego pytania bada się oddzielnie osiągnięcie większości bezwzględnej. Pytania, na które nie udzielono odpowiedzi nie będą brane pod uwagę.
      3. O ile zostaną przyjęte zarówno inicjatywa ludowa, jak i projekt przeciwny, rozstrzyga wynik odpowiedzi na trzecie pytanie. W życie wejdzie ten projekt, który na to pytanie osiągnął większość w głosowaniu ludowym i w głosowaniu w kantonach.

III

Zmiany Konstytucji Federalnej z 29 maja 1874 r. zostaną przez Zgromadzenie Federalne formalnie dostosowane do nowej Konstytucji. Odpowiednia uchwała nie podlega referendum.

IV

  1. Uchwała niniejsza zostaje przedstawiona narodowi i kantonom pod głosowanie.
  2. Zgromadzenie Federalne określa datę wejście w życie. 19)

15) Z tej kompetencji ustawodawca uczynił użytek; zob. uchwała federalna z dnia 22 marca 1996 r. o specjalnych stawkach podatku od wartości dodanej za usługi noclegowo-hotelowe (AS 1996 2379). Po tym stawka specjalna za usługi noclegowo-hotelowe od 1 października 1996 r. wynosi 3% i obowiązuje do dnia 31 grudnia 2001 r.
16) Art. 96.
17) Art. 70 ust. 2.
18) Art. 129 ust. 6.
19) Zgromadzenie Federalne w dniu 28 września 1999 r. przyjęło uchwałę o wejściu w życie Konstytucji Federalnej z dniem 1 stycznia 2000 r. (BBl 1999 7948); (przyp. tłum

Powrót do spisu treści